ਖਾਂਸੀ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ: ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਨੁਸਖੇ ਅਤੇ ਉਪਾਏ

ਪਰਿਚਯ

ਖਾਂਸੀ (Cough) ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਫ, ਧੂੜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਉਮਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਕਸਰ ਹਲਕੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਖਾਂਸੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਪ੍ਰਤੀ-ਦਿਨ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਇਆਂ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਵਸਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆ

ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਾਂਸੀ ਜਾਂ 'ਕਾਸ' ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਫ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਂਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ (ਆਮ) ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਆਮ ਕਾਰਨ

ਖਾਂਸੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

• ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ: ਸਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਨਮੀ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
• ਗਲਤ ਆਹਾਰ: ਠੰਢੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਦਹੀਂ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਖਾਣਾ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਕੇ ਕਫ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਧੂੜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
• ਸੰਕਰਮਣ: ਵਾਇਰਲ ਜਾਂ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਸੰਕਰਮਣ ਗਲੇ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਧੂਮਰਪਾਨ: ਸਿਗਰੇਟ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝਿੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
• ਐਲਰਜੀ: ਧੂੜ, ਪਰਾਗ ਜਾਂ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰੋਏਂ ਐਲਰਜਿਕ ਖਾਂਸੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
• ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ: ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਸੁੱਕੀ ਖਾਂਸੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਏ

ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ

ਸਮੱਗਰੀ: 1 ਚਮਚ ਕੱਚਾ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਚਮਚ ਪੀਸੀ ਹੋਈ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ।

ਤਿਆਰੀ: ਦੋਵਾਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਲਓ।

ਵਰਤੋਂ: ਇਸਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ, ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਾਟੋ। ਇਸਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੇਰ ਰੱਖੋ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸ਼ਹਿਦ ਗਲੇ ਨੂੰ ਨਮੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਕੜਾਹ

ਸਮੱਗਰੀ: 1 ਇੰਚ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਦਰਕ, 5-6 ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, 1 ਗਿਲਾਸ ਪਾਣੀ।

ਤਿਆਰੀ: ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਪਾ ਕੇ ਉਬਾਲੋ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਅੱਧਾ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।

ਵਰਤੋਂ: ਇਸਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਗੁਣਗੁਣਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਪੀਓ। ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਇਨਫਲੇਮੇਟਰੀ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਵਸਨ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਲਦੀ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ

ਸਮੱਗਰੀ: 1 ਗਿਲਾਸ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਚਮਚ ਹਲਦੀ ਪਾਊਡਰ।

ਤਿਆਰੀ: ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਗਰਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਲ ਲਓ।

ਵਰਤੋਂ: ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੀਓ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਹਲਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਸੂਜਨ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਗਲੇ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮੁਲੇਠੀ (Licorice) ਚੂਸਣਾ

ਸਮੱਗਰੀ: ਮੁਲੇਠੀ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਡੰਡੀ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਚਮਚ ਮੁਲੇਠੀ ਪਾਊਡਰ।

ਤਿਆਰੀ: ਜੇਕਰ ਪਾਊਡਰ ਹੈ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਲਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਡੰਡੀ ਸਿੱਧਾ ਵਰਤੋ।

ਵਰਤੋਂ: ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਮੁਲੇਠੀ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਚੂਸੋ ਜਾਂ ਪੇਸਟ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਗਲੋ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਮੁਲੇਠੀ ਗਲੇ ਦੀ ਜਲਨ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲੌਂਗ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦਾ ਕੜਾਹ

ਸਮੱਗਰੀ: 4-5 ਲੌਂਗ, 5 ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, 1 ਗਿਲਾਸ ਪਾਣੀ।

ਤਿਆਰੀ: ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਅੱਧਾ ਕਰ ਲਓ ਅਤੇ ਛਾਣ ਲਓ।

ਵਰਤੋਂ: ਇਸ ਕੜਾਹ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਗੁਣਗੁਣਾ ਪੀਓ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਲੌਂਗ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੇਬ ਦਾ ਸਿਰਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ

ਸਮੱਗਰੀ: 1 ਚਮਚ ਸੇਬ ਦਾ ਸਿਰਕਾ, 1 ਚਮਚ ਸ਼ਹਿਦ, ਅੱਧਾ ਗਿਲਾਸ ਗੁਣਗੁਣਾ ਪਾਣੀ।

ਤਿਆਰੀ: ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਘੋਲ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।

ਵਰਤੋਂ: ਇਸਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਜਾਂ ਖਾਂਸੀ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪੀਓ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸੇਬ ਦਾ ਸਿਰਕਾ ਐਂਟੀ-ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਹਾਰ ਸਲਾਹ

ਖਾਂਸੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਪਚਣ ਯੋਗ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦਲੀਆ, ਖਿਚੜੀ, ਉਬਲੀ ਹੋਈ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਪ ਵਰਗੇ ਪਦਾਰਥ ਖਾਓ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਦਰਕ, ਲਸਣ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵਧਾਓ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਦਹੀਂ, ਠੰਢਾ ਦੁੱਧ, ਤਲੀਆਂ-ਭੂਨੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਮੀਠਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਅਨਾਜ (ਜਿਵੇਂ ਮੈਦਾ) ਦਾ ਸੇਵਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਫ ਨੂੰ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਾਂਸੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਯੋਗ

ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਵ ਖਾਂਸੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਅਨੁਲੋਮ-ਵਿਲੋਮ' ਅਤੇ 'ਭਸਤ੍ਰਿਕਾ' ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੋ ਜੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਵਿੱਚ 'ਭੁਜੰਗਾਸਨ' ਅਤੇ 'ਮਤਸਿਆਸਨ' ਵਰਗੇ ਆਸਨ ਸ਼ਵਸਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਓ ਅਤੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉੱਨੀ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਸਕਾਰਫ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਕਾਫ਼ੀ ਨੀਂਦ ਲਓ ਅਤੇ ਧੂੜ-ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।

ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੈ

ਜੇਕਰ ਖਾਂਸੀ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਬੁਖਾਰ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਜਾਂ ਬਲਗਮ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਚਿਕਿਤਸਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਓ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਰਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਿਦਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਅਸਵੀਕਾਰੀ (Disclaimer)

ਇਹ ਲੇਖ ਸਿਰਫ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚਿਕਿਤਸਕੀ ਸਲਾਹ, ਨਿਦਾਨ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਏ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਗਿਆਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਅਜਮਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।