ਘੁਟਣੇ ਦਾ ਦਰਦ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਘੁਟਣੇ ਦਾ ਦਰਦ: ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨੁਸਖੇ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਕੀ ਹੈ?
ਘੁਟਣੇ ਦਾ ਦਰਦ ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਵਾਤ ਦੋਸ਼' ਦੇ ਵੱਧਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਅਤੇ ਅਕੜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਦ ਘਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਚਿਕਨਾਈ (ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਤੇਲ) ਵਾਪਸ ਮੁੜਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਚਾਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇਲ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਿੱਲਣ-ਜੁੱਲਣ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਵੀ ਹੈ। ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਵਿਸ਼਼ (ਟੌਕਸਿਨ) ਜੋੜਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡੇ, ਸੁੱਕੇ ਜਾਂ ਬਾਸੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਪੈਣਾ, ਚੋਟ ਲੱਗਣਾ, ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਨਮੀ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕੜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਵਾਤ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਖਾਸੀਅਤਾਂ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ।
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ | ਪ੍ਰਭਾਵ (Effect) |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੱਢਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ | ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਜ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਖਾ | ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) | ਠੰਡ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਲਚਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਿੱਠਾ | ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ (ਤਿਕ) ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
ਕਿਹੜੇ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ?
ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਲਕੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਨਾ (ਅਭਯੰਗ) ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਸੌਂਫ਼ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਦਾ ਕੱਢਾ ਲੈਣਾ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਮਸਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਦਰਕ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਤਿਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ, ਆਪਣੀ ਪਾਚਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਣ।
ਕੀ ਯੋਗਾ ਅਸ਼ਨ ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਵਜ੍ਰਾਸਨ ਅਤੇ ਭੁਜੰਗਾਸਨ ਵਰਗੇ ਯੋਗਾਸਨ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਚਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਜ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਿੱਖੇ ਦਰਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
ਕਿਹੜੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਠੰਡੇ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਚੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ (ਸਲਾਦ), ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ, ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਨੇਟਡ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ। ਇਹ ਭੋਜਨ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਬਜਾਏ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਖਾਣਾ ਖਾਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਕੀ ਹੈ?
ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਪਸ ਮੁੜਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੇਲ ਮਾਲਸ਼, ਗਰਮ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਯੋਗਾਸਨ ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਵਜ੍ਰਾਸਨ ਅਤੇ ਭੁਜੰਗਾਸਨ ਵਰਗੇ ਯੋਗਾਸਨ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਲਚਕ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਿੱਖੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਠੰਡੇ, ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਬਾਸੀ ਖਾਣੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਾਦ, ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਨੇਟਡ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ। ਇਹ ਭੋਜਨ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕੜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਘੁਟਣੇ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇਲ (ਸਿਰਾ) ਦੀ ਕਮੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਚਨ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ ਵੀ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਮੁੱਢਲੇ ਅਲਸਰ (Canker Sores) ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ: ਆਯੁਰਵੇਦੀਕ ਸੁਝਾਅ
ਮੁਹਾਂ ਦੇ ਅਲਸਰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 'ਮੁਖ ਪਾਕ' ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਰੀਅਲ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਲਦੀ-ਘਿਓ ਦਾ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ 3-4 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਾਹਵਾਰੀ ਦਰਦ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਨੁਸਖੇ: ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਅਦਰਕ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਹਤ
ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਪੇਟ ਦਰਦ ਲਈ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਅਦਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਇੁਰਵੈਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਏ: ਥਾਇਰਾਇਡ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ
ਥਾਇਰਾਇਡ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚਰਕ ਸਮ੍ਹਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕੱਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਥਾਇਰਾਇਡ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵजन ਘਟਾਓ: ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ
ਵਜਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦ ਕੇਵਲ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਚਨ ਹੀ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਲਦੀ, ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
PCOS ਅਤੇ PCOD ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ: ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ
PCOS ਅਤੇ PCOD ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਵਧਣਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਸੇਂਵੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਇਨਸੁਲਿਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਮਾਸਿਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ (Fatty Liver) ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ: ਹਲਦੀ, ਕੁਟਕੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਫਾਲਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ (Fatty Liver) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਫਾਲਾ ਵਰਗੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੇ ਜਿਗਰ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਹਨ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ