ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ

ਪਰਿਚਯ

ਅੱਖਾਂ ਮੁਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਥਕਾਵਟ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ (Dark Circles) ਬਣਨਾ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਦਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜਾਨਲੇਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤੁਲੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆ

ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ ਬਣਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਵਾਤ ਦੋਸ਼' ਅਤੇ 'ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼' ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਤੁਲੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਾਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਲੀ ਪਤਲੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਤਿਅੰਤ ਪਿੱਤ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਟਿਸ਼ੂ ਨੁਕਸਾਨਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੰਗ ਗਹਿਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ 'ਅਲੋਚਕ ਪਿੱਤ' ਦਾ ਵਿਕਾਰ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਕਾਰਨ

ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ ਬਣਨੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨੀਂਦ ਨਾ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਲੀ ਪੀਲੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਹੋਣਾ। ਤੀਜਾ, ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਾਰਕ ਵੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਚੌਥਾ, ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਨਾਲ ਤੁਲੀ ਵਿੱਚ ਮੇਲੇਨਿਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਣਾ। ਪੰਜਵਾਂ, ਸਕ੍ਰੀਨ (ਮੋਬਾਈਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ) ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਉਪਯੋਗ। ਛੇਵਾਂ, ਖਰਾਬ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਕਮੀ। ਸੱਤਵਾਂ, ਐਲਰਜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਗੜਨਾ। ਅੱਠਵਾਂ, ਧੂਮਰਪਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਜੋ ਖੂਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ

ਠੰਢਾ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਲਗਾਉਣਾ

ਸਮੱਗਰੀ: 2 ਚਮਚ ਠੰਢਾ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਰੁਈ ਦਾ ਗੋਲਾ।

ਤਿਆਰੀ: ਇੱਕ ਕਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਠੰਢਾ ਦੁੱਧ ਲਓ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੁਈ ਦੇ ਗੋਲੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਓਂ ਲਓ।

ਵਰਤੋਂ: ਭਿਓਂ ਰੁਈ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਗਾਓ ਅਤੇ 15 ਮਿੰਟ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ। ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਰੋ।

ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੈਕਟਿਕ ਐਸਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਲੀ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਢਕ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਖੀਰਾ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਦਾ ਪੇਸਟ

ਸਮੱਗਰੀ: ਅੱਧਾ ਖੀਰਾ ਅਤੇ 1 ਚਮਚ ਗੁਲਾਬ ਜਲ।

ਤਿਆਰੀ: ਖੀਰੇ ਨੂੰ ਕੱਦੂਕਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਰਸ ਕੱਢੋ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਲਓ।

ਵਰਤੋਂ: ਇਸ ਪੇਸਟ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਾਓ ਅਤੇ 20 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਧੋ ਲਓ। ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 4-5 ਵਾਰ ਵਰਤੋ।

ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਖੀਰਾ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਤੁਲੀ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਬੇਸਨ ਦਾ ਉਬਟਨ

ਸਮੱਗਰੀ: 1 ਚੁਟਕੀ ਹਲਦੀ, 1 ਚਮਚ ਬੇਸਨ ਅਤੇ 1 ਚਮਚ ਦਹੀਂ।

ਤਿਆਰੀ: ਤਿੰਨੋਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਪੇਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।

ਵਰਤੋਂ: ਇਸਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਲਕੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਓ। 15 ਮਿੰਟ ਸੁੱਕਣ ਬਾਅਦ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ। ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2 ਵਾਰ ਕਰੋ।

ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਹਲਦੀ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੰਗਤ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੇਸਨ ਤੁਲੀ ਤੋਂ ਅਤਿਰਿਕਤ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੈਲ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਦਾਮ ਤੇਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ

ਸਮੱਗਰੀ: 4-5 ਬੂੰਦ ਬਾਦਾਮ ਤੇਲ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਚਮਚ ਸ਼ਹਿਦ।

ਤਿਆਰੀ: ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਓ।

ਵਰਤੋਂ: ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਲਕੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਧੋ ਲਓ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੋ।

ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਬਾਦਾਮ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਲੀ ਦੀ ਮਰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕਾਪਨ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਲੂ ਦਾ ਰਸ

ਸਮੱਗਰੀ: 1 ਛੋਟਾ ਆਲੂ।

ਤਿਆਰੀ: ਆਲੂ ਨੂੰ ਕੱਦੂਕਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਰਸ ਕੱਢ ਲਓ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਪਤਲੀ ਸਲਾਈਸ ਕੱਟ ਲਓ।

ਵਰਤੋਂ: ਆਲੂ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਰੁਈ ਭਿਓਂ ਕੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ ਜਾਂ ਸਲਾਈਸ ਸਿੱਧੇ ਲਗਾਓ। 15 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਧੋ ਲਓ।

ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਆਲੂ ਵਿੱਚ 'ਕੈਟੇਕੋਲੇਜ' ਨਾਮਕ ਐਨਜਾਈਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਲੀ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇਪਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਪਾਊਡਰ

ਸਮੱਗਰੀ: 1 ਚਮਚ ਚੰਦਨ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਗੁਲਾਬ ਜਲ।

ਤਿਆਰੀ: ਚੰਦਨ ਪਾਊਡਰ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਪੇਸਟ ਬਣਾਓ।

ਵਰਤੋਂ: ਇਸਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ 'ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ। ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 3 ਵਾਰ ਕਰੋ।

ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਚੰਦਨ ਪਿੱਤ ਸ਼ਾਮਕ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਲੀ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ

ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਤੁਲੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਈ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਜਿਵੇਂ ਸੰਤਰਾ, ਨਿੰਬੂ, ਬਾਦਾਮ, ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਚੁਕੰਦਰ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧਾਓ। ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਤੁਲੀ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੇਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੱਖਾ, ਖੱਟਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕੀਨ ਭੋਜਨ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਘਟਾਓ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।

ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਯੋਗ

ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਾਲੇ ਘੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ 7-8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਲਓ। ਯੋਗ ਵਿੱਚ 'ਤ੍ਰਾਟਕ' (ਮੋਮਬੱਤੀ ਨੂੰ ਘੂਰਨਾ), 'ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ' ਅਤੇ 'ਸ਼ੀਤਲੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ' ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ। 'ਸਰਵਾਂਗਾਸਨ' ਅਤੇ 'ਸੀਰਸਾਸਨ' ਵਰਗੇ ਆਸਨ ਸਿਰ ਦੀ ਓਹਲੇ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦਿਓ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਮਾਂ ਘਟਾਓ।

ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

ਜੇਕਰ ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ ਅਚਾਨਕ ਗਹਿਰੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸੋਜ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਦਰਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਇਹ ਥਾਈਰਾਈਡ, ਐਨੀਮੀਆ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਐਲਰਜੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਸਵੀਕਾਰਨਾ

ਇਹ ਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਲਾਹ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ। ਇਹ ਉਪਾਅ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਗਿਆਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਹਾਇਕ ਉਪਾਅ ਹਨ।