ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਅੱਗੀ (ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ) ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਅੱਗੀ (ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ) ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਮੰਦ ਅੱਗੀ' ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਚਨ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਥਾਨ 15/3-4) ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਰੋਗਾਃ ਸਰਵੇ'ਪਿ ਮੰਦੇ ਅਗਨੌ"। ਜਦੋਂ ਪਾਚਨ ਅੱਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਚਦਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਆਮ' (ਵਿਸ਼) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅੱਗੀ ਹੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਚਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਅੱਗੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ:
- ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੇਨਿਯਮੀ ਹੋਣਾ।
- ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਠੰਡਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ।
- ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ।
- ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ।
- ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣਾ।
- ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਾਣਾ।
ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ 8 ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤਰੀਕੇ
1. ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਰਕ-ਨਿੰਬੂ
ਖਾਣੇ ਤੋਂ 15 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੁਕੜਾ ਅਦਰਕ ਲੈ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਲਗਾ ਕੇ ਖਾਓ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਪਾਚਨ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਅਦਰਕ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਖੱਟਾਸ ਪਾਚਨ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2. ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪੀਓ
ਦਿਨ ਭਰ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3. ਤ੍ਰਿਕਟੂ ਚੂਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਤ੍ਰਿਕਟੂ (ਸੁੰਠ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਪਿਪਲੀ) ਆਯੁਰਵੈਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਚਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਹੈ।
- 1/4 ਚਮਚ ਤ੍ਰਿਕਟੂ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ 15 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਲਓ।
4. ਹਿੰਗ (ਹੀਂਗ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਹਿੰਗ ਗੈਸ ਅਤੇ ਪੇਟ ਫੁੱਲਣ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸੇਕਣ ਸਮੇਂ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਗ ਦਾ ਪਾਚਨ ਤੱਤ ਪੇਟ ਦੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5. ਜੀਰਾ ਪਾਣੀ
1 ਚਮਚ ਜੀਰੇ ਨੂੰ 1 ਗਿਲਾਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ। ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਓ। ਜੀਰਾ ਪਾਚਨ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6. ਖਾਣੇ ਦੇ ਸਹੀ ਨਿਯਮ
- ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਓ, ਟੀਵੀ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਨਾ ਦੇਖੋ।
- ਹਰ ਕੱਢ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 32 ਵਾਰ ਚਬਾਓ।
- ਪੇਟ ਦਾ 1/3 ਹਿੱਸਾ ਖਾਣੇ ਨਾਲ, 1/3 ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਤੇ 1/3 ਖਾਲੀ ਰੱਖੋ।
7. ਚੌਲਾ ਅਤੇ ਸੌਫ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੌਲਾ ਅਤੇ ਸੌਫ਼ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਓਂ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਪੀਓ। ਇਹ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
8. ਚੱਟਣੀ (ਚਿੰਗ) ਦਾ ਸੇਵਨ
ਖਾਣੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਚਿੰਗ (ਚੁੰਘਣੀ) ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਚੁੰਘਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਖਾਓ। ਇਹ ਪਾਚਨ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਚਕ ਅੱਗੀ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਸਾਰਣੀ
| ਗੁਣ (Property) | ਵੇਰਵਾ (Description) | ਫਾਇਦਾ (Benefit) |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa)ਕੌੜਾ, ਤਿੱਖਾ, ਖੱਟਾ | ਜਿਹੜੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਵਾਦ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। | ਪਾਚਨ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) ਅਤੇ ਰੂਖਾ (ਸੁੱਕਾ) | ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦਿੰਦੇ। |
| ਵਿਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਤਿੱਖਾ | ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਖਾਣੇ ਤੋਂ 15 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਰਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ 'ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਲਗਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਚਕ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਕਦੋਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਖਾਣੇ ਤੋਂ 30-45 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਗੁਣਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਾਚਕ ਅੱਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10-15 ਮਿੰਟ ਵਜੜਾਸਨ (ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੀ ਪੋਜ਼) ਵਿੱਚ ਬੈਠੋ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਪਾਚਨ ਅੰਗਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਖਾਣੇ ਤੋਂ 15 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਰਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ 'ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਲਗਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਚਕ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਕਦੋਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਖਾਣੇ ਤੋਂ 30-45 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਗੁਣਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਾਚਕ ਅੱਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10-15 ਮਿੰਟ ਵਜੜਾਸਨ (ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੀ ਪੋਜ਼) ਵਿੱਚ ਬੈਠੋ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਪਾਚਨ ਅੰਗਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ: ਆਯੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ 'ਵਿਆਧਿ-ਕਸ਼ਮਤਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਲਦੀ, ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗੇ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹਨ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਨੁਸਖੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ, ਖਾਣ-ਪਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਯੋਗਾਸਨ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ।
6 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਅ: ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ
ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਾਅ, ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ।
6 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ
ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ।
7 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪ੍ਰਾਕਿਰਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: 10 ਅਯੁਰਵੈਦਿਕ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ
ਅਯੁਰਵੈਦਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਗਿਲੋਏ, ਤੁਲਸੀ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ 10 ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ।
5 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਗਿਲੋਅ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਏ: ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਜਾਂ 'ਵਿਆਧਿਖਮਤਵ' ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਗਿਲੋਅ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਅਦਰਕ ਵਰਗੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਏ ਸਰੀਰ ਦੇ ਓਜ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ