ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ: ਪੇਟ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਦੇਸੀ ਇਲਾਜ

ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ (Zahar Mohra Pishti) ਕੀ ਹੈ?

ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਪੇਟ ਦੀ ਤੇਜ਼ਾਬੀਅਤ, ਸੀਨੇ ਦੀ ਜਲਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਕੱਢਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਅਸਰਦਾਰ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਪ ਦੇ ਪੱਥਰ (Serpentine stone) ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਪੀਸ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਅਤੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਬਹੁਤ ਠੰਡੀ (Sheeta Virya) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਮਿੱਠਾ (Madhura) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ (Pitta Dosha) ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਵਧ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਠੀਕ ਨਾ ਪਚੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਵਾਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਠੰਡਕ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਊਤਕਾਂ (tissues) ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸਵਾਦ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਦਾ ਮਿੱਠਾਪਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਸਸੇ ਜਾਂ ਜਲਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਨੂੰ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਵਿਗੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਲ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (ਦ੍ਰਵਿਆ ਗੁਣ)

ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਜਾਂ ਖਣਿਜ ਦਵਾਈ ਦਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ:

ਇਹ ਦਵਾਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੌੜ੍ਹਪਣ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਰਾਮਬਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ

ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦਾ ਇਸਦੀ 'ਵਿਸ਼ਘਨ' (Anti-toxic) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਦਿਮਾਗੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਧੁੱਪ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਸਿਰਦਰਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ

ਜ਼ਹਰ ਮੋਹਰਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਆਮ ਖੁਰਾਕ 125 ਮਿਗ੍ਰਾ ਤੋਂ 250 ਮਿਗ੍ਰਾ (ਲਗਭਗ 1/4 ਤੋਂ 1/2 ਚਮਚ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ) ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸਨੂੰ ਲੈਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮয় ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਇਸਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੰਡੇ ਵਾਹਕ (ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ) ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਟ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।