ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ (Vidangarishta) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਧਾਰਿਤ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ (intestinal worms) ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਦੰਗ (Embelia ribes) ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਮੀਰ (fermentation) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਲਕੋਹਲ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਕ੍ਰਿਮਿਘਨ' (ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ ਸਵਾਦ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਕੀੜਿਆਂ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਜੋ ਹਰੇਕ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ: "ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਖਮੀਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਧਾਰਨ ਵਿਦੰਗ ਪਾਊਡਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।"
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹਨ?
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਦਾ ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ) ਅਤੇ ਕਸ਼ਾਯ (ਕਸੈਲਾ) ਸਵਾਦ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਉਸ਼ਨ' (ਗਰਮ) ਵੀਰਯ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਤਿੱਖਾ ਸਵਾਦ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਸੈਲਾ ਸਵਾਦ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ) ਅਤੇ ਕਸ਼ਾਯ (ਕਸੈਲਾ) |
| ਗੁਣ (ਭਾਰ) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (ਤੀਬਰ) |
| ਵੀਰਯ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) |
| ਵਿਪਾਕ (ਹਜਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਾਵ) | ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ) |
| ਦੋਸ਼ ਕਰਮ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 15-30 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਘੋਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਆਮ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ (FAQ)
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ?
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਲਕੋਹਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਸੇਵਨ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਕੀ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਹਜਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ ਕੀ ਹਨ?
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦਾ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 15-30 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਵਿਦੰਗਾਰਿਸ਼ਠਾ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਲਕੋਹਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ