ਵੀਦਾ ਲੂਣ: ਪੇਟ ਦੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ ਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਫਾਇਦੇ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਵੀਦਾ ਲੂਣ (Vida Lavana) ਕੀ ਹੈ?
ਵੀਦਾ ਲੂਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਬਿਜਲੀ ਲੂਣ' ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਲੂਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੈਸ, ਅਪਚ ਅਤੇ ਸੁੱਜਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਘਰੇਲੂ ਉਪਚਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਿੱਚ, ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਨੂੰ 'ਉਸ਼ਣ ਵੀਰਿਆ' (ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ) ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਖਾਰਾ (ਲਵਣ) ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (ਕਟੂ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਸਵਾਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਰਾਪਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿੱਖਾਪਨ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ (ਚਯਾਪਚ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ ਜੀਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਊਤਕਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (Properties)
ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਜਾਂ ਨਮਕ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮੂਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਲਵਣ, ਕਟੂ | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ) | ਲਘੂ, ਤੀਖਣ | ਹਲਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੇਟ 'ਚ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਤੀਖਣਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਮੈਲ ਨੂੰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਿਆ (ਤਾਸੀਰ) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਕੰਪਨ ਜਾਂ ਠੰਡੇ ਪੇਟ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾਪਣ ਅਤੇ ਚੁਸਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਵਾਤਨਾਸ਼ਕ, ਕਫ਼ਨਾਸ਼ਕ | ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ। |
ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਦੀਪਨ' (ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ 'ਹਿਰਦਯ' (ਦਿਲ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਬਣੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੇ ਮਰੋੜ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਲ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ) ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਕਾੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਜਾਂ ਗੋਲੀ (1-2 ਗੋਲੀਆਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਵੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੀਪਨ (ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਹਿਰਦਯ (ਦਿਲ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ) ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2-1 ਚਮਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੂਧ ਨਾਲ), ਕਾੜ੍ਹੇ, ਜਾਂ ਗੋਲੀ (ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1-2) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।
ਕੀ ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਵੀਦਾ ਲੂਣ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ