ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ: ਪੱਖਾਘਾਤ, ਸਾਈਟਿਕਾ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵਾਤ ਦਰਦ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖਣਿਜ-ਅਧਾਰਤ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਖਾਘਾਤ (stroke), ਸਾਈਟਿਕਾ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਤਕੜਾ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਸਾਂ (nerves) ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਉਸ਼ਣ ਵੀਰਯ (ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ) ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) ਅਤੇ ਤਿਕਤ (ਕੌੜਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਆਦਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅੜਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਾਤ (ਹਵਾ ਦੋਸ਼) ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁੰਨ ਜਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹੋਣ।
ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੇਲ ਜਾਂ ਚਾਹ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅੰਤਰ ਇਸਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗਰਮ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਸਤਹੀ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਅੰਦਰੋਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪਚਣ ਦੀ ਅੱਗ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ (ਅਮ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਘੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਇਸ ਦਵਾਈ ਦੀ ਖਾਸ ਕਾਰਵਾਈ ਇਸਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ: ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਕੌੜਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜਹਿਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) ਅਤੇ ਤਿਕਤ (ਕੌੜਾ) |
| ਗੁਣ (Quality) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (ਤੀਖਣ) |
| ਵੀਰਯ (Potency) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive effect) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) |
| ਕ੍ਰਿਆ (Action) | ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਣਾ |
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ?
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਅਕਸਰ 15-30 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ)। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਘੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਵਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਕਾਫ਼ੀ ਤਕੜੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਇਹ ਦਵਾਈ ਬਿਨਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਵਰਤਣ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਪੱਖਾਘਾਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਪੱਖਾਘਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਚਲਣ-ਫਿਰਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੀਮਾ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 15-30 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਘੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਸਾਈਟਿਕਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਵਾਤਗਜਾਅੰਕੁਸ਼ ਰਸ ਸਾਈਟਿਕਾ (ਕਮਰ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਦੇ ਸੋਜ) ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਨਸਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੜਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਵਿਆਘ੍ਰਨਖੀ (Capparis zeylanica): ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਵਿਆਘ੍ਰਨਖੀ (Capparis zeylanica) ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੇ ਕੌੜੇ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਗਰਮ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਿਓ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਕਾਯੁਤੀ ਰਸਾਇਣ: ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਇਕਾਯੁਤੀ ਰਸਾਇਣ ਇੱਕ ਖਾਸ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਟੋਨਿਕ ਹੈ ਜੋ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੋਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਾਨ (ਚਾਵਲ): ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਠੰਢਾ ਅਨਾਜ
ਧਾਨ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਠੰਢਾ ਅਨਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਕਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਖਰੋਟ (ਅਖਰੋਟ): ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਟੋਨਿਕ
ਅਖਰੋਟ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੇ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਾਂਸੀ ਭਸਮ: ਚਮੜੀ, ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਅ
ਕਾਂਸੀ ਭਸਮ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ, ਪਾਚਕ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਧਾਤੂ ਦੀ ਸੁਆਹ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅੜਕੀ (ਪੀਜ਼ੀਅਨ ਪੀ): ਪਾਚਨ, ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤ्वਚਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ
ਅੜਕੀ (ਪੀਜ਼ੀਅਨ ਪੀ) ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਦਾਲ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ