ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ: ਤਾਕਤ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਖਜਾਨਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ (Vaikranta Bhasma) ਕੀ ਹੈ?
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ (Vaikranta Bhasma) ਹੀਰੇ ਦੀ ਰਾਖ ਵਰਗੀ ਹੀ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਰਸਾਇਣ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੁਲਭ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਬਖਸ਼ਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦ੍ਰਵਿਅਗੁਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ 'ਸ਼ੀਤ' (ਠੰਡੀ) ਹੈ ਅ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ 'ਮਧੁਰ' (ਮਿੱਠਾ) ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ—ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ—ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਔਸ਼ਧੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ ਜੀਭ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਊਤਕਾਂ (tissues) ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸਵਾਦ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਿੱਠਾਪਨ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ ਕੀ ਹਨ?
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਕਤ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚੁਸਤ-ਫੁਰਤੀਲਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ (ਵਾਤ, ਪਿੱਤ, ਕਫ) ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਿਗੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ (ਸਰੀਰਕ ਬਣਾਵਟ) ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਮਾਗੀ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (ਦ੍ਰਵਿਅਗੁਣ)
ਹਰੇਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਜਾਂ ਖਣਿਜ ਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰੇਗੀ। ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ/ਪੰਜਾਬੀ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਊਤਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਲਘੂ, ਸਨਿਗਧ | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਹਜ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਨਿਗਧ (ਚਿਕਣਾ) ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਕਾਏਪਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਿਅ** (ਸ਼ਕਤੀ) | ਸ਼ੀਤ (ਠੰਡਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜਲਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭਦਾਇਕ। |
| ਵਿਪਾਕ** (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਮਧੁਰ | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਿੱਠਾ ਅਸਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਕਰਮ** (ਕਾਰਜ) | ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ਹਰ, ਰਸਾਇਣ | ਤਿੰਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ (rejuvenation) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। |
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦਾ ਸੇਵਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਬਾਰੀਕ ਚੂਰਨ (125mg ਤੋਂ 250mg) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਘਿਓ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੋਟ: ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਨਕਲੀ ਭਸਮਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਣਾ (ਬਲਿਆ) ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ (ਰਸਾਇਣ) ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਤਿੰਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 125-250 mg ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਵੈਕ੍ਰਾਂਤ ਭਸਮ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ (ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ਹਰ) ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਪਰ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਓ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸਾਇਣ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਲੋਧਰ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਸਕ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ
ਲੋਧਰ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਭਾਰੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਸਾਈ ਗੁਣ ਖੂਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਤਵਚਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਮਲਕੰਦ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਣਾ
ਕਮਲਕੰਦ (ਕਮਲ ਦਾ ਤਣਾ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ ਸੁਆਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਜੰਟ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਾਈਨਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ: ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਤ-ਕਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ ਦਿਲ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਸ਼ਾਇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ