ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਾਚਨ, ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਰਤੋਂ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਕੀ ਹੈ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਜਾਂ ਬਾਦਾਮੀ (Eggplant/Brinjal) ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੌਕਸਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ (Pitta) ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੀ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਵਾਈ (Dravya) ਹੈ। ਕੱਚੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਕਾਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਮਿੱਠਾਪਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (Charaka Samhita) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਉਣ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਤੇਲ, ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਭੁੰਜ ਕੇ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਤਿੱਖਾਪਨ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ (Laghu), ਤਿੱਖਾ (Tikshna) ਅਤੇ ਗਰਮ (Ushna) ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਮਲ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਕੱਚਾ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਮੀਸ਼ਾ (acid reflux) ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦੇ ਗੁਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ (Explanation) |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Katu-Tikshna) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Laghu-Tikshna) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਗਰਮ (Ushna) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) |
| ਦੋਸ਼ ਕਾਰਜ (Dosha Karma) | ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ: ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦਾ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਹੈ, ਪਰ ਇਹੀ ਗੁਣ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਮਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਬੰਗੜਾ' ਜਾਂ 'ਭੁੰਨੇ ਬਾਗ਼ੀਰੇ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਲਸਣ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਸਾਲੇ ਇਸਦੇ ਕੌੜੇਪਨ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕੱਚਾ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਖਾਓ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (Agni) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸੋਜ਼ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦੀ ਸਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਬੀਜ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਲਸਣ ਨਾਲ ਭੁੰਜ ਕੇ ਪਕਾਉਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੌਕਸਿਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸੋਜ਼ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਖਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦੀ ਸਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਬੀਜ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਲਸਣ ਨਾਲ ਭੁੰਜ ਕੇ ਪਕਾਉਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ