ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਾਚਨ, ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਰਤੋਂ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਕੀ ਹੈ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਜਾਂ ਬਾਦਾਮੀ (Eggplant/Brinjal) ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੌਕਸਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ (Pitta) ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੀ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਵਾਈ (Dravya) ਹੈ। ਕੱਚੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਕਾਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਮਿੱਠਾਪਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (Charaka Samhita) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਉਣ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਤੇਲ, ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਭੁੰਜ ਕੇ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਤਿੱਖਾਪਨ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ (Laghu), ਤਿੱਖਾ (Tikshna) ਅਤੇ ਗਰਮ (Ushna) ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਮਲ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਕੱਚਾ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਮੀਸ਼ਾ (acid reflux) ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦੇ ਗੁਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ (Explanation) |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Katu-Tikshna) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Laghu-Tikshna) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਗਰਮ (Ushna) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) |
| ਦੋਸ਼ ਕਾਰਜ (Dosha Karma) | ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ: ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦਾ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਹੈ, ਪਰ ਇਹੀ ਗੁਣ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਮਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਬੰਗੜਾ' ਜਾਂ 'ਭੁੰਨੇ ਬਾਗ਼ੀਰੇ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਲਸਣ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਸਾਲੇ ਇਸਦੇ ਕੌੜੇਪਨ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕੱਚਾ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਖਾਓ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (Agni) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸੋਜ਼ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦੀ ਸਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਬੀਜ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਲਸਣ ਨਾਲ ਭੁੰਜ ਕੇ ਪਕਾਉਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਬਾਗ਼ੀਰਾ (Vartaku) ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੌਕਸਿਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸੋਜ਼ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਖਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਦੀ ਸਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਬਾਗ਼ੀਰਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਬੀਜ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਲਸਣ ਨਾਲ ਭੁੰਜ ਕੇ ਪਕਾਉਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ