ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ (ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ): ਪਾਚਨ ਲਈ ਫਾਇਦੇ, ਦੋਸ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦੇ ਤਰੀਕੇ

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ (ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਦੁੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਇ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਾਚਨ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੀ ਬਜਾਠ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਲਘੂ' (ਹਲਕਾ) ਅਤੇ 'ਰੂਖ' (ਸੁੱਕਾ) ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ 'ਉਸ਼ਨ' (ਗਰਮ) ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤੀ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਮਿਠਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਮਕੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਆਸ ਮਿਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੁੱਧ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ (ਰਸ, ਗੁਣ, ਵੀਰਯ) ਕੀ ਹਨ?

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਸਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸ਼ਾਂ (ਵਾਤ, ਪਿੱਤ, ਕਫ) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ।

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ?

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੋਜਨਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਵਸੀਰ ਜਾਂ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੁਖਾਵੇਂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇਹ ਗਾਇ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸਲਈ ਜੋ ਲੋਕ ਗਾਇ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪਾਚ ਪਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਅਜਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਰੀਏ?

ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਗਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੀਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਮ ਖੁਰਾਕ 100 ਤੋਂ 200 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਕਰੋ।

ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਹਲਕੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਇਸਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਆਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੁਰਾਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਓ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ (ਉਸ਼ਤਰ ਦੁੱਧ) ਪੀਣ ਨਾਲ ਕੀ ਫਾਇਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਾਚਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਜਨਾ, ਬਾਵਸੀਰ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ ਗਰਮੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦੁੱਧ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਗਰਮ (ਉਸ਼ਨ) ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਆਸ ਮਿਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਐਲਰਜੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਜਾਂ ਊਠਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸਦਾ ਪੈਕੇਟਬੰਦ ਜਾਂ ਪਾਊਡਰ ਰੂਪ ਵੀ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ।