ਉਸ਼ੀਰ (ਵੈਟੀਵਰ) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਗਰਮੀ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਲਈ ਸੁਆਦਲਾ ਠੰਢਾ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਉਸ਼ੀਰ (Vetiver) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਖਾਸ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ 'ਕਾਸ' ਜਾਂ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ 'ਵੈਟੀਵਰ ਜੜ੍ਹ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਘਾਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬੋਟੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਘੜੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ਼ੀਰ ਪਿੱਤ (ਅੱਗ) ਅਤੇ ਵਾਤ (ਹਵਾ) ਦੋਵਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ: "ਉਸ਼ੀਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਾਚਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਠੰਢੇ ਔਸ਼ਧਾਂ ਦਾ ਆਮ ਪੱਖ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਹਲਕਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸੁਗੰਧ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ਼ੀਰ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਇਸਦੀ ਠੰਢੀ ਤਾਕਤ (Sheeta Virya) ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ (Madhura Vipaka) ਹੈ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਕੌੜਾ (Tikta) ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ (Madhura) ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਸਾਰਣੀ
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ (Tikta + Madhura) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ (Guru + Ruksha) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਠੰਢਾ (Sheeta) - ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਪਕ (Vipaka) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) - ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ |
| ਦੋਸ਼ ਕਾਰਜ (Dosha Karma) | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ (Pitta-Vata Shamaka) |
ਉਸ਼ੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਲਈ ਉਸ਼ੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਟੋਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ।
- ਉਸ਼ੀਰ ਪਾਣੀ (Chandan Pani): ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸ਼ੀਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਭਿਓ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਓ। ਇਹ ਤੇਲ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
- ਕਾਫ਼ਾ (Tea/Decoction): 1 ਚਮਚ ਸੁੱਕੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ 2 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਅੱਧਾ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਇਸਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਗੁਣਗੁਣਾ ਪੀਓ।
- ਚੂਰਨ (Powder): ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਪੀਸਿਆ ਹੋਇਆ ਚੂਰਨ (ਅੱਧਾ ਚਮਚ) ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈਣਾ।
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: "ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਤਾਪ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਆਮ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਤਿ੍ਸ਼ਨਾ (ਪਿਆਸ) ਅਤੇ ਦਾਹ (ਜਲਨ) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ਼ੀਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 4-5 ਘੰਟੇ ਭਿਓ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਪੀਓ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਕੀ ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਾਲੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਜਲਨ ਤੁਰੰਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਤਿ੍ਸ਼ਨਾ (ਪਿਆਸ) ਅਤੇ ਦਾਹ (ਜਲਨ) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ਼ੀਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 4-5 ਘੰਟੇ ਭਿਓ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਪੀਓ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਕੀ ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਾਲੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਜਲਨ ਤੁਰੰਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ