ਉਸ਼ੀਰ (ਵੈਟੀਵਰ) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਗਰਮੀ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਲਈ ਸੁਆਦਲਾ ਠੰਢਾ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਉਸ਼ੀਰ (Vetiver) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਖਾਸ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ 'ਕਾਸ' ਜਾਂ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ 'ਵੈਟੀਵਰ ਜੜ੍ਹ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਘਾਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬੋਟੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਘੜੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ਼ੀਰ ਪਿੱਤ (ਅੱਗ) ਅਤੇ ਵਾਤ (ਹਵਾ) ਦੋਵਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ: "ਉਸ਼ੀਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਾਚਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਠੰਢੇ ਔਸ਼ਧਾਂ ਦਾ ਆਮ ਪੱਖ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਹਲਕਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸੁਗੰਧ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ਼ੀਰ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਇਸਦੀ ਠੰਢੀ ਤਾਕਤ (Sheeta Virya) ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ (Madhura Vipaka) ਹੈ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਕੌੜਾ (Tikta) ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ (Madhura) ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਸਾਰਣੀ
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ (Tikta + Madhura) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ (Guru + Ruksha) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਠੰਢਾ (Sheeta) - ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਪਕ (Vipaka) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) - ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ |
| ਦੋਸ਼ ਕਾਰਜ (Dosha Karma) | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ (Pitta-Vata Shamaka) |
ਉਸ਼ੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਲਈ ਉਸ਼ੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਟੋਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ।
- ਉਸ਼ੀਰ ਪਾਣੀ (Chandan Pani): ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸ਼ੀਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਭਿਓ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਓ। ਇਹ ਤੇਲ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
- ਕਾਫ਼ਾ (Tea/Decoction): 1 ਚਮਚ ਸੁੱਕੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ 2 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਅੱਧਾ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਇਸਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਗੁਣਗੁਣਾ ਪੀਓ।
- ਚੂਰਨ (Powder): ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਪੀਸਿਆ ਹੋਇਆ ਚੂਰਨ (ਅੱਧਾ ਚਮਚ) ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈਣਾ।
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: "ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਤਾਪ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਆਮ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਤਿ੍ਸ਼ਨਾ (ਪਿਆਸ) ਅਤੇ ਦਾਹ (ਜਲਨ) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ਼ੀਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 4-5 ਘੰਟੇ ਭਿਓ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਪੀਓ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਕੀ ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਾਲੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਜਲਨ ਤੁਰੰਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਤਿ੍ਸ਼ਨਾ (ਪਿਆਸ) ਅਤੇ ਦਾਹ (ਜਲਨ) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ਼ੀਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਉਸ਼ੀਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 4-5 ਘੰਟੇ ਭਿਓ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਪੀਓ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਕੀ ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਉਸ਼ੀਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਾਲੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਜਲਨ ਤੁਰੰਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ