ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ: ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ (Trivanga Bhasma) ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲੀ (Tin), ਸੀਸਾ (Lead), ਅਤੇ ਜਸਤ (Zinc) ਦੇ ਸੂਖਮ ਭਸਮਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮੁੱ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਮੇਹ (Diabetes) ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦ੍ਰਵਿਗੁਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ (Ushna Virya) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ (Tikta) ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ (Kashaya) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਗਲਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਔਸ਼ਧੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਸੈਲਾ ਸਵਾਦ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣਾ ਰੋਕਣ ਦਾ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਡੇ ਊਤਕਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (Dravyaguna)
ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਜਾਂ ਖਣਿਜ ਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਤਿਕਤਾ (ਕੌੜਾ), ਕਸ਼ਾਯ (ਕਸੈਲਾ) | ਵਿਸ਼ਹਰ (ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ਼ਕ), ਰਕਤਸ਼ੋਧਕ (ਖੂਨ ਸਾਫ਼), ਪਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤੀਕਾਰਕ। ਸੋਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਘਾਵ ਭਰਨ ਵਾਲਾ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ), ਰੂਕਸ਼ (ਸੁੱਕਾ) | ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਮੀ ਅਤੇ ਚਿਕਨਾਈ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। |
| ਵੀਰਿਅ** (ਤਾਸੀਰ) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) | ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈਆਂ ਗੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਗਾਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ** (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੂ (ਤੇਜ਼) | ਸੂਖਮ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਕਰਮ** (ਕਾਰਜ) | ਪ੍ਰਮੇਹਘਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਯ | ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ ਕੀ ਹਨ?
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਣ ਇਸਦੀ ਸ਼ੂਗਰ (Prameh) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਅਤੇ ਜਲਣ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਤੂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਨਪੁੰਸਕਤਾ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਸ਼ਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੇਵਨ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ (Dosage)
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਨੂੰ 125 mg ਤੋਂ 250 mg (ਲਗਭਗ 1/4 ਤੋਂ 1/2 ਚਮਚ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਰਸ ਜਾਂ ਕਰੇਲੇ ਦੇ ਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੂਗਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਸਰ ਹੋ ਸਕੇ।
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਾਤਾਂ (metals) ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਖੁਦ-ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਜੋਖਮਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਸ਼ੂਗਰ (Prameh) ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 125-250 mg ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਤ੍ਰਿਵੰਗ ਭਸਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ