ਸਿਰੀਸ਼ਾ: ਜ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਲਈ ਅਸਲੀ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਸਿਰੀਸ਼ਾ (Shirisha) ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?
ਸਿਰੀਸ਼ਾ (Albizia lebbeck) ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਐਲਰਜੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਹਵਾ ਨਾਲ ਸਿਸਕਾਰੀਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਹਵਾ ਚੱਲਣ 'ਤੇ ਖੜਖੜਾਹਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਇਸਦੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ (Visha) ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਾ ਹਨ।
ਬਾਜ਼ਾਰੂ ਐਲਰਜੀ ਦੀ ਗੋਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ (Rakta Shodhaka) ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (ਸੂਤਰ ਸਥਾਨ) ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਦਸ਼ਮਨੀ ਵਿਸ਼-ਮਾਰਨ' ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ-ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵੈਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਖੰਘ ਜਾਂ ਐਲਰਜੀ ਲਈ ਇਸਦੀ ਛਾਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ (Tikta) ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ (Kashaya) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇਸਦੀ ਛਾਲ ਚੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਕਸੈਲੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਨਮੀ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਕਾ ਕੇ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਗਦੀ ਨੱਕ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਰਕ ਹੈ।
ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (Ayurvedic Properties)
| ਗੁਣ (Property) | ਵੇਰਵਾ (Description) |
|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਕੌੜਾ (Tikta) ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ (Kashaya) |
| ਗੁਣ (Quality) | ਹਲਕਾ (Laghu) ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ (Ruksha) |
| ਵੀਰਿਆ (Potency) | ਠੰਡਾ (Sheeta) |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive) | ਕੱਟੂ (Katu) |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ |
ਸਿਰੀਸ਼ਾ (Shirisha) ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?
ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਮਾ (Shwasa), ਖੰਘ ਅਤੇ ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਫ਼ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਉਸ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਕਫ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਕੱਟੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੈਲਾ ਕੀੜਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਪੇਸਟ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖੁਜਲੀ, ਦਾਦ ਅਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
ਸਿਰੀਸ਼ਾ (Shirisha) ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੂਰਨ, ਕਾੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਗੁੰਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ?
ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਘਨ (ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ਼ਕ) ਅਤੇ ਸ਼ਵਾਸਹਰ (ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਨਲੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਚੂਰਨ ਗੁੰਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਵੋ।
ਕੀ ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜੀ ਹਾਂ, ਸਿਰੀਸ਼ਾ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਡੰਗ ਮਾਰਨ 'ਤੇ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦਰਦ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਓ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸਾਇਣ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਲੋਧਰ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਸਕ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ
ਲੋਧਰ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਭਾਰੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਸਾਈ ਗੁਣ ਖੂਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਤਵਚਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਮਲਕੰਦ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਣਾ
ਕਮਲਕੰਦ (ਕਮਲ ਦਾ ਤਣਾ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ ਸੁਆਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਜੰਟ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਾਈਨਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ: ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਤ-ਕਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ ਦਿਲ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਸ਼ਾਇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ