ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ: ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇਲ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ (Siddha Makardhwaj) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਪਾਰੇ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੁਰਾਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 'ਮਹਾ-ਰਸਾਇਨ' ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਵਾਈ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਉਸ਼ਣ' (ਗਰਮੀ) ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਪਚਣ ਦੀ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੂਤਰ ਸਥਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ 'ਵਾਤ' ਅਤੇ 'ਕਫ' ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 'ਪਿੱਤ' ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਜੋ ਅਕਸਰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਇਸਦੀ 'ਪਕਵਾਨ' (ਬੁੱਢਾਪਾ) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਦਵਾਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਨਵੀਂ ਦਵਾਈ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਧਾਤੂ ਕਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਇਸ ਦਵਾਈ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਸਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਇੱਕ 'ਸਨਿਗਧ' (ਚਿਕਨੀ) ਅਤੇ 'ਉਸ਼ਣ' (ਗਰਮ) ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ
| ਪ੍ਰਾਪਤੀ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਸਨਿਗਧ (ਚਿਕਨਾ) ਅਤੇ ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) | ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਢ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਕਰਮ (Dosha Karma) | ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। |
ਇਹ ਦਵਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਊਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਮਾਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਯੌਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਡਾਕਟਰ ਇਸਨੂੰ ਬੁੱਢੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, 1/2 ਤੋਂ 1 ਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣ (ਯੌਵਨ ਵਧਾਉਣ) ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਯ (ਯੌਨ ਸ਼ਕਤੀ) ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2-1 ਗ੍ਰਾਮ) ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ (1-2 ਦਿਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਖੁਰਾਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
ਕੀ ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਹਰ ਕੋਈ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਹਦਾਇਤ 'ਤੇ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤੋ।
ਸਿੱਧਾ ਮਕਰਧਵਜ ਦੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰਮੀ, ਜਲਨ ਜਾਂ ਪਾਚਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਗੈਰਿਕਾ (ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ): ਖੂਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਫਾਇਦੇ
ਗੈਰਿਕਾ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਖਣਿਜ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ (ਪਿੱਤ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਾਕੋਲੀ ਦੇ ਲਾਭ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਠੰਢਕ ਟੌਨਿਕ
ਕਾਕੋਲੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਠੰਢੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇਪਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰੀਨ ਇਲਾਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੁਮਾਰੀ (ਏਲੋਵੇਰਾ) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਚਮੜੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਲਿਵਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਕੁਮਾਰੀ (ਏਲੋਵੇਰਾ) ਸਿਰਫ਼ ਸੜਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲਿਵਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਇਸਦੀ ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਿਪਲੀ (Pippali) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ
ਪਿਪਲੀ (Piper longum) ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਨਾਲੋਂ ਹਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਕਰਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਾਰਿਜਾਤ (ਰਾਤਰਾਣੀ): ਗਠੀਆ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਆਧਾਰ
ਪਾਰਿਜਾਤ ਜਾਂ ਰਾਤਰਾਣੀ ਗਠੀਆ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੁ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਾਗਦੰਤੀ ਦੇ ਲਾਭ: ਤਵਚਾ ਦੇ ਘਾਵ ਅਤੇ ਸੜਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਨਾਗਦੰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਘਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਲਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ