ਸ਼ਟੀ ਦੇ ਲਾਭ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸ਼ਟੀ ਦੇ ਲਾਭ: ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਓ ਅਤੇ ਜ਼ਿੱਦੀ ਕਫ਼ ਖ਼ਤਮ ਕਰੋ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਸ਼ਟੀ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ਟੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ Hedychium spicatum ਹੈ। ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਆਪਣੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਯੂਕਲਿਪਟਸ ਵਰਗੀ ਤਿੱਖੀ ਸੁਗੰਧ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਗੰਧ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ, ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ (ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਸ਼ਟੀ ਆਪਣੀ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਠੰਢੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸ਼ਟੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸੁਲਝਾਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ।
ਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ 'ਕਟੁ' (ਤਿੱਖਾ) ਅਤੇ 'ਤਿਕਤ' (ਕੌੜਾ) ਰਸ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵੀਰਯ (ਸ਼ਕਤੀ) ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਅਵਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ), ਤਿਕਤ (ਕੌੜਾ) | ਚਯਾਪਚਯ (ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਗੁਣਵੱਤਾ) | ਲਘੁ (ਹਲਕਾ) | ਇਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨਾਈ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। |
| ਵੀਰਯ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਠੰਢ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
ਸ਼ਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਖੰਘ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਟੀ ਦਾ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਆਦਰਕ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਟੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਮ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ
ਕੀ ਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਸ਼ਟੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਦਿਨ-ਪ੍ਰਤੀ-ਦਿਨ ਟੋਨਿਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਂ ਚੱਕਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸਟ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਸ਼ਟੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ (Acid Reflux) ਜਾਂ ਵੱਧ ਪਿੱਤ (Pitta) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਰਗੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸ਼ਟੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕਰੀਏ?
ਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਕਰਕੇ ਪੀਸ ਲਓ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਚਮਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਰਾਕ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟੋਨਿਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਮੁਤਾਬਕ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ?
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ (Acid Reflux) ਜਾਂ ਵੱਧ ਪਿੱਤ (Pitta) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸ਼ਟੀ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਆਦਰਕ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਸ੍ਰੀਖੰਦਾਸਵਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਲਤ ਤੋਂ ਰਾਹਤ
ਸ੍ਰੀਖੰਦਾਸਵਾ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਆਇੁਰਵੇਦਿਕ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਠੰਢੇ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜਲਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਤਾਕਰਿਸ਼ਟਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਬੁਖਾਰ, ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਤਿਲੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਪਰਪਤਾਕਰਿਸ਼ਟਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸੁਆਦ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਝਰਬੇਰਾ (ਤੋਰਈ): ਪੁਰਾਣੀ ਲੀਵਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਸਬਜ਼ੀ
ਝਰਬੇਰਾ (ਤੋਰਈ) ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਚਾਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਫ਼ ਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੰਨਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਪੰਨਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਸਥਿਸ਼੍ਰੰਖਲਾ: ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਅਸਥਿਸ਼੍ਰੰਖਲਾ ਜਾਂ ਹਾਡਜੋੜ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਉਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਗਰਮ ਗੁਣ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਫ਼ੈਤਿਕਾ ਭਾਸਮਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਲਨ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਤਰੀਕਾ
ਸਫ਼ੈਤਿਕਾ ਭਾਸਮਾ ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਜਲਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਠੰਡੇ ਗੁਣ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਕੱਟਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ