ਸ਼ਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਲਈ 2,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਐਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਰਾਜ਼
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਐਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਖਾਸ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ (Asparagus racemosus) ਐਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ 2,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗਰਮੀ (Pitta) ਅਤੇ ਸੁਕੇ (Vata) ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ੇਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਆਦ ਕੁਝ ਮੀठा ਅਤੇ ਚਿਪਚਿਪਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਉਜਸ' (ਜੀਵਨ ਊਰਜਾ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦੇ ਐਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸਦੇ ਖਾਸ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ:
| ਗੁਣ (Property) | ਮੁੱਲ (Value) |
|---|---|
| ਰਸਾ (ਸੁਆਦ) | ਮਧੁਰਾ (ਮੀठा) |
| ਗੁਣਾ (ਗੁਣ) | ਗੁਰੂ (ਭਾਰੀ) + ਸਨਿਗਧਾ (ਮੁਸਕੁਲ/ਚਿਪਚਿਪਾ) |
| ਵੀਰਯਾ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਸ਼ੀਤਾ (ਠੰਢਾ) |
| ਵਿਪਾਕਾ (ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਮਧੁਰਾ (ਮੀठा) |
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਪਿੱਤਾ (ਗਰਮੀ) ਅਤੇ ਵਾਤਾ (ਸੁਕਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਭਾਰੀ ਹੋਣਾ ਕਫ਼ (Kapha) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਐਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ ਅਦਰਕ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਕੀ ਹਨ?
ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਜਰਬੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ:
- ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ: ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸੈਪੋਨਿਨਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੀਨੇ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਸਤਨਯਸ਼ੋਧਨ' (ਦੁੱਧ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ: ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮਾਸਿਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਸੁਕਾਪਣ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ: ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਾਊਡਰ ਮਿਲਾਉਣਾ ਵੀ ਆਮ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਿਕ ਬਣਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਤਰਾ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ, ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਊਰਜਾ (Ojas) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਕਿਹੜੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਪਿੱਤਾ (ਗਰਮੀ) ਅਤੇ ਵਾਤਾ (ਸੁਕਾ/ਤਣਾਅ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦਾ ਵੀਰਯਾ (ਸ਼ਕਤੀ) ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦਾ ਵੀਰਯਾ 'ਸ਼ੀਤ' (ਠੰਢਾ) ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ, ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਕਿਹੜੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਪਿੱਤਾ (ਗਰਮੀ) ਅਤੇ ਵਾਤਾ (ਸੁਕਾ/ਤਣਾਅ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦਾ ਵੀਰਯਾ (ਸ਼ਕਤੀ) ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦਾ ਵੀਰਯਾ 'ਸ਼ੀਤ' (ਠੰਢਾ) ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ