ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ (Sharapunkha): ਲੀਵਰ ਡਿਟਾਕਸ, ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਵਰਤੋਂ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ (Sharapunkha) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ (Tephrosia purpurea) ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਤ-ਕੱਫ਼ ਦੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ, ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਆਪਣੇ ਕੌੜੇ (Tikta) ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ (Kashaya) ਸੁਆਦਾਂ ਦੇ ਜਟਿਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤੇ ਚਬਾਉਂਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕੱਢਾ ਪੀਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਜੋ ਕੌੜਾਪਨ ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟਾਕਸਿਨਾਂ (Ama) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਰਹੀ ਹੈ।
"ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (ਸੂਤਰ ਸਥਾਨ) ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਫੁੱਲਣ (ਸਪਲੀਨ) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਔਖਧ ਹੈ।"
"ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।"
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਦੇ ਗੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਤਾਕਤ (Virya) ਗਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੱਖਾ (Pungent) ਸੁਆਦ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
| ਗੁਣ (Guna) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੌੜਾ (Tikta) ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Kashaya) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਹਲਕਾ (Laghu) ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ (Ruksha) |
| ਵਿਰਯ (Virya) | ਗਰਮੀ (Ushna) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਤਿੱਖਾ/ਮਿਰਚ ਵਰਗਾ (Katu) |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕੱਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਦੇ ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਲਾਭ ਕੀ ਹਨ?
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਡਿਟਾਕਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ (Pitta) ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ (Jaundice) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਦਬੂਦਾਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਨੂੰ ਚੂਰਨ, ਕੱਢਾ ਜਾਂ ਗੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਢਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, 1 ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਨੂੰ 2 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਅੱਧਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਘਟਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਿਕ ਬਣਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਰਾਕ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ?
ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਸੁਭਾਅ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਨਾ ਕਹਿਣ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧੀ (Raktashodhak) ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ (Yakrituttejaka) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕੱਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਢੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 2 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਅੱਧਾ ਕਰਕੇ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਕੀ ਸੁੱਕੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਦਾ ਗੁਣ ਸੁੱਕਾ (Ruksha) ਅਤੇ ਗਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਪੁੰਖਾ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਖੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਟਾਕਸਿਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਕੌੜੇ ਗੁਣ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ