ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਕੱਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮ ਭਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ (ਮਧੂ) ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ਹਿਦ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ 'ਮਧੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾਸ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਵਾਹਕ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ 'ਲੇਖਨ' (ਖੁਰਚਣ ਵਾਲੀ) ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ' ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤਿੱਖਾ (ਕਟੁ) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜੀਭ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਮੋਟਾਪਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ (ਗਰਮੀ) ਜਾਂ ਵਾਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
"ਸ਼ਹਿਦ ਸਿਰਫ਼ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜੋ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਟੀਚੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹਨ?
ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਇਸਦੇ ਸੁਆਦ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ (ਰੂਖਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਕੱਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
| ਗੁਣ (Property) | ਵਰਣਨ (Punjabi Explanation) |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਮਿੱਠਾ (ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੁ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੱਖਾ) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) ਅਤੇ ਰੂਖਾ (ਸੁੱਕਾ) |
| ਦੋਸ਼ ਕਾਰਜ | ਕੱਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ?
ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਬਰਤਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਬਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਬਣਤਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ (ਵਿਸ਼) ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਓ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾਓ।
"ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਹਿਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਕੇ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੱਚਾ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਕੀ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਨਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਉਬਲੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਅਵਿਸ਼' (ਜਹਿਰੀਲਾ) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਦਿਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਡ ਮਿਲਾਓ।
ਕੀ ਸ਼ਹਿਦ ਕੱਫ਼ (ਕਫ਼) ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਕੱਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਇਸਦੇ 'ਲੇਖਨ' (ਖੁਰਚਣ ਵਾਲੇ) ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੱਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਸੇਵਨ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਚਮਚ ਸ਼ਹਿਦ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ (ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ) ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੱਫ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਹਿਰੀਲਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਦਿਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾਓ।
ਸ਼ਹਿਦ ਕਿਹੜੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਹਿਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੱਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਭੁੰਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਭੁੰਜਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੱਚਾ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਖਾਰਸੂਤਰ ਲਾਭ: ਬਵਾਸੀਰ ਅਤੇ ਭਗੰਦਰ ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਸਰਜਰੀ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਖਾਰਸੂਤਰ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਬਵਾਸੀਰ ਅਤੇ ਭਗੰਦਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਵਾਈ-ਭਰਿਆ ਧਾਗਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਅਤੇ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੰਧਕ ਰਸਾਇਣ: ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁੱਤਾ ਗੰਧਕ
ਗੰਧਕ ਰਸਾਇਣ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗੰਧਕ ਦਾ ਖਾਣ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਚੇ ਗੰਧਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਵਿਪਾਤੀਕਰ ਚੂਰਨ: ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ, ਹਾਰਟਬਰਨ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਹਤ
ਅਵਿਪਾਤੀਕਰ ਚੂਰਨ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ ਅਤੇ ਹਾਰਟਬਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਾਏ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਬੁਝਾਏ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੋਧੂਮ (ਗੇਹੂੰ): ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ
ਗੋਧੂਮ (ਗੇਹੂੰ) ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਨਾਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਫ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਵਰਣਮਾਖੀਕਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸਵਰਣਮਾਖੀਕਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖਣਿਜ ਔਖਧ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਭਸਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਲਰਕਾ: ਤਵਚਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਅਲਰਕਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਤਵਚਾ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਮੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੱਚਾ ਅਲਰਕਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ