ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਰੋਹੀਸ਼ਾ (Rohisha) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਰੋਹੀਸ਼ਾ (Cymbopogon martinii), ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਪਾਮਰੋਜ਼ਾ' ਜਾਂ 'ਇੰਡੀਅਨ ਜਰੇਨੀਅਮ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਘਾਹ ਹੈ ਜੋ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਨੀਂਬੂ ਘਾਹ (Lemongrass) ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੀ ਮਿਠਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਹੈ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਇੱਕ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਵਾਦ ਤਿੱਖਾ (ਕਟੂ) ਅਤੇ ਕੁੜਵਾਂ (ਤਿਕਤ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈਆਂ ਗੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ (ਗਰਮੀ) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸੰਭਲ ਕੇ ਕਰਨ।
ਇਸਦਾ ਤਿੱਖਾ ਸਵਾਦ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਤੇਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ।
ਰੋਹੀਸ਼ਾ (Rohisha) ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਹਲਕੀ (ਲਘੂ) ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ (ਤੀਖਣ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਸੋਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਕਤ (ਉਸ਼ਨ ਵੀਰਜ) ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਸੋਜੇ ਹੋਏ ਜੋੜਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
| ਗੁਣ (Property) | ਵੇਰਵਾ (Description) | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ (Effect) |
|---|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ), ਤਿਕਤ (ਕੁੜਵਾਂ) | ਪਾਚਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਗੁਣ (Quality) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ), ਤੀਖਣ (ਤੇਜ਼) | ਜਲਦੀ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੋਜ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ |
| ਵੀਰਜ (Potency) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) | ਠੰਡ ਅਤੇ ਕੰਬਣੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) | ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ |
ਰੋਹੀਸ਼ਾ (Rohisha) ਦਾ ਸਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੂਰਨ, ਕਾੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਹਲਕੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਪਾਚਨ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕ: ੧/੨ ਤੋਂ ੧ ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਗੁੰਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਓ। ਬਾਹਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ, ੫-੧੦ ਬੂੰਦਾਂ ਤੇਲ ਨੂੰ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਓ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹਕੀਮ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਠੰਡ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।
ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ੧/੨ ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਗੁੰਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਾੜ੍ਹੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਹਲਕੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਕੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਹੀਸ਼ਾ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤਣ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ