
ਪਿਲੂ (Pilu) ਦੇ ਲਾਭ: ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਸਾਈਨਸ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਪਿਲੂ (Pilu) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ?
ਪਿਲੂ (Salvadora persica), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਸ਼' ਜਾਂ 'ਖੁਰੀ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਾਈਨਸ ਦੀ ਬੁਰੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਲੂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸਦੀ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਕੌੜੀ ਸੁਆਦ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਮਲ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦਵਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਫਾਈ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ—ਤਿੱਖਾ (ਕਟੁ) ਅਤੇ ਕੌੜਾ (ਤਿਕਤ) ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ (ਉਸ਼ਨ) ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ (ਸ਼੍ਰੋਤਸ) ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਦੇਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਡਾਢੀ ਨੂੰ ਚਬਾ ਕੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਨਮਕੀਨ-ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਸੁਆਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਲੇਕ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਲੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣ 'ਤੇ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਿਲੂ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ (Pilu Ayurvedic Properties) ਕੀ ਹਨ?
ਪਿਲੂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਤੁਰੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਾਜ਼ਾ ਪੇਸਟ, ਰਸ ਜਾਂ ਚਬਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਡਾਢੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸੁਆਦ) | ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ), ਤਿਕਤ (ਕੌੜਾ) | ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭਾਰ) | ਲਗਘੂ (ਹਲਕਾ), ਤਿਖਨ (ਤਿੱਖਾ) | ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਮਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਰਿਆ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਸੁਆਦ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਪਿੱਤ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। |
ਪਿਲੂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪਿਲੂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਇਸਦੀ ਡਾਢੀ ਨੂੰ ਚਬਾਉਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ/ਬਿਜੀਆਂ ਦਾ ਰਸ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੁਲਲੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ।
- ਮੂੰਹ ਦੀ ਕੁਲਲੀ: ਪਿਲੂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਕਸ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ।
- ਚਬਾਉਣਾ: ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਡਾਢੀ ਨੂੰ ਚਬਾ ਕੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ।
- ਤੀਲਾ: ਪਿਲੂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਨਾ (ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਉਪਯੋਗ ਲਈ)।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਲੂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਪਿਲੂ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਲਾਭ ਕੀ ਹਨ?
ਪਿਲੂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ (ਸੋਥਹਾਰ) ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ (ਦੀਪਨ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਲੂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਪਿਲੂ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕੱਢਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ), ਜਾਂ ਡਾਢੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਪਿਲੂ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਪਿਲੂ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਧਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਉਪਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਪਿਲੂ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਪਿਲੂ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਲੂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਪਿਲੂ ਨੂੰ ਚੂਰਨ, ਕੱਢਾ ਜਾਂ ਡਾਢੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਪਿਲੂ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਪਿਲੂ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਧਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ