ਫਾਣਿਤ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਫਾਣਿਤ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਫਾਣਿਤ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਫਾਣਿਤ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਉਬਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੱਧਾ-ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਪੋਸ਼ਣਸ਼ੀਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਗੁੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਫਾਣਿਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੀਠੇ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬੇਚੈਨੀ, ਸੁੱਕੀ ਤਵਚਾ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਜਕੜਨ ਵਰਗੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਲੀਆਂਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਜਾਂ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
"ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਾਣਿਤ ਸਿਰਫ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਾਤ ਦੇ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਫਾਣਿਤ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਫਾਣਿਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠਾ, ਗੁਣ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਵੱਧ ਇਸਤੇਮਾਲ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਵਾਤ ਦੀ ਅਨਿਯਮਿਤ, ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਠੰਢੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਢੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਾਉਣ ਲਈ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫਾਣਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਚਮਚ ਮਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਅਦਰਕ ਜਾਂ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਠੰਢ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਬਣਤਰ ਚਿਪਚਿਪੀ ਅਤੇ ਗਾੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਗੰਧ ਸੁੱਕੇ ਗੰਨੇ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗੇ ਗਹਿਰੇ ਮਿੱਠੇਪਨ ਵਜੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
"ਸ਼ੁੱਧੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਾਣਿਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਥਿਰ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।"
ਫਾਣਿਤ ਦੇ ਐਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ
| ਗੁਣ (Property) | ਵੇਰਵਾ (Description) |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਭਾਰੀ (Guru), ਤਿਲੀਆਂਦਾ (Snigdha) |
| ਵਿਰਿਆ (Virya) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) (Ushna) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) |
| ਦੋਸ਼ ਕ੍ਰਿਆ (Dosha Karma) | ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਕੀ ਫਾਣਿਤ ਗੁੜ ਜਾਂ ਮੋਲਾਸਸ ਵਾਂਗ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਫਾਣਿਤ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਅੱਧਾ-ਠੋਸ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਗੁੜ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੋਲਾਸਸ ਵਰਗਾ ਲਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਐਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਖਾਸ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਕੀ ਸ਼ੂਕਰਮ (ਮਧੂਮੇਹ) ਵਾਲੇ ਰੋਗੀ ਫਾਣਿਤ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਨਹੀਂ, ਮਧੂਮੇਹ (Sugar) ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਫਾਣਿਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫਾਣਿਤ ਖਾਣ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਕੀ ਹੈ?
ਫਾਣਿਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਕੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਫਾਣਿਤ ਗੁੜ ਜਾਂ ਮੋਲਾਸਸ ਵਾਂਗ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਫਾਣਿਤ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਅੱਧਾ-ਠੋਸ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਗੁੜ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੋਲਾਸਸ ਵਰਗਾ ਲਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਐਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਖਾਸ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਕੀ ਸ਼ੂਕਰਮ (ਮਧੂਮੇਹ) ਵਾਲੇ ਰੋਗੀ ਫਾਣਿਤ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਨਹੀਂ, ਮਧੂਮੇਹ (Sugar) ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਫਾਣਿਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫਾਣਿਤ ਖਾਣ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਕੀ ਹੈ?
ਫਾਣਿਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਕੇ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ