ਪਟੋਲਾ (Patola): ਪਿੱਤਾ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਪਟੋਲਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਵੈਦ ਇਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਪਟੋਲਾ (Patola) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਾ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (Charaka Samhita) ਦੇ ਸੂਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਿਰਘਕਾਲੀਨ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ੋਧ' (ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਨਾਸ਼) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਟੋਲੇ ਦਾ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਕਸੈਂਤਾ ਸੁਆਦ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਊਡਰ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਾਗਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਪਟੋਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਖਾਸ ਗੁਣ ਹਨ?
ਪਟੋਲੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਘੱਟ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਕ੍ਰਿਮੀ' (ਪਰਜੀਵੀ ਜਾਂ ਸੰਕਰਮਣ) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਭਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘਣਟੂ (Bhavaprakash Nighantu) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੱਢੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਕੁਸ਼ਠ' (ਗੰਭੀਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਜਾਂ ਨਾ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਘਾਵਾਂ) ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਟੋਲੇ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ-ਧਰਮ: ਦੋਸ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਇਸ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ:
| ਗੁਣ (Property) | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ (Quality) | ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਸਰ (Clinical Implication) |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਤਿਕਤ-ਕਸਾਯ (Tikta-Kasaya) | ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੌੜਾ ਸੁਆਦ ਠੰਡਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸਾਯ (ਸਿਮਟਣ ਵਾਲਾ) ਗੁਣ ਡੂੰਘੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਲਘੂ (Laghu - ਹਲਕਾ) | ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਲਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Veerya) | ਸ਼ੀਤ (Sheeta - ਠੰਡਾ) | ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿੱਤਾ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੂ (Katu - ਤਿੱਖਾ) | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਾਚਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਕਰਮ (Karma) | ਰਕਤਸ਼ੋਧਕ (Raktashodhak) | ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਾਗ, ਬੁਧਨ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
ਪਟੋਲਾ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ?
ਪਟੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਊਡਰ, ਕੱਢਾ ਜਾਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1/4 ਚਮਚ ਪਾਊਡਰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ, ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਵੈਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਪਟੋਲੇ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਪਟੋਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਰਕਤਸ਼ੋਧਕ' (ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਅਤੇ 'ਜਵਰਘਨ' (ਬੁਖਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ) ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿੱਤਾ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ।
ਪਟੋਲੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪਟੋਲੇ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕੱਢੇ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।
ਕੀ ਪਟੋਲਾ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਪਟੋਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਗੁਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵੀ ਵੈਦ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਪਟੋਲੇ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਪਟੋਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਰਕਤਸ਼ੋਧਕ' (ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਅਤੇ 'ਜਵਰਘਨ' (ਬੁਖਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ) ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿੱਤਾ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ।
ਪਟੋਲੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪਟੋਲੇ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕੱਢੇ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।
ਕੀ ਪਟੋਲਾ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਪਟੋਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਗੁਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵੀ ਵੈਦ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ