ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ: ਪੇਟ ਦੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਮੇ ਦਾ ਦੇਸੀ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ (Panchakola Churna) ਪੰਜ ਤਿੱਖੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜੋ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦਾ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਫਾਰਮੂਲਾ ਹੈ ਜੋ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਿੱਚ, ਪੰਚਕੋਲ ਨੂੰ 'ਉਸ਼ਣ ਵੀਰੀ' (ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ) ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ 'ਕਟੂ' (ਤਿੱਖਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਕਫ਼ (ਕਫ) ਅਤੇ ਵਾਤ (Vata) ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਪੇਟ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੂਰਨ ਅੱਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਮੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
"ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਪੰਜ ਤਿੱਖੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ (ਜਠਰਾਗਨੀ) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਅਮਾ (ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕਣ) ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (ਦ੍ਰਵਿਅਗੁਣ)
ਹਰ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਦਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) | ਚਯਾਪਚਯ (Metabolism) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਲਘੂ, ਤੀਖਣ | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) ਅਤੇ ਤੀਖਣ (ਤੇਜ਼) — ਇਹ ਗੁਣ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅਵਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਊਤਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। |
| ਵੀਰੀ (ਤਾਸੀਰ) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਠੰਡ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਜਕੜਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ-ਵਾਤ ਸ਼ਾਮਕ | ਕਫ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸੰਭਲ ਕੇ ਵਰਤਣ। |
ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਯੋਗ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ
ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਘਿਓ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੈਸ, ਬਲੋਟਿੰਗ ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਧਾ ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 'ਚੂਰਨ' ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕਣ ਜਠਰਾਗਨੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਛੋਟੀ ਖੁਰਾਕ (1/4 ਚਮਚ) ਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਵਧਾਓ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ (ਜਲਣ, ਤਿੱਖਾਪਣ) ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਘਿਓ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦੀ ਤਿੱਖੀ ਤਾਸੀਰ ਨਰਮ ਹੋ ਸਕੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/2 ਚਮਚ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੈਸ ਅਤੇ ਬਲੋਟਿੰਗ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਦਰਕ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਰਕ ਹੈ।
ਕੀ ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ (ਉਸ਼ਣ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਘਿਓ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਓ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਨਾ ਲੱਗੇ।
ਪੰਚਕੋਲ ਚੂਰਨ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ, ਗੈਸ, ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਓ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸਾਇਣ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਲੋਧਰ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਸਕ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ
ਲੋਧਰ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਭਾਰੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਸਾਈ ਗੁਣ ਖੂਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਤਵਚਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਮਲਕੰਦ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਣਾ
ਕਮਲਕੰਦ (ਕਮਲ ਦਾ ਤਣਾ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ ਸੁਆਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਜੰਟ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਾਈਨਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ: ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਤ-ਕਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ ਦਿਲ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਸ਼ਾਇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ