ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਕਫ-ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਪਲਾਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਪਲਾਸ਼ਾ (Butea monosperma) ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 'ਜੰਗਲ ਦੀ ਲਪਟ' (Flame of the Forest) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਫੁੱਲ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੰਗੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚਾਰਕ ਸੰਹਿਤਾ' ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਕ੍ਰਿਮਿਘਨ' (ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ) ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਲਾਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ, ਸਗੋਂ ਪੇਟ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀੜੇ ਉੱਥੇ ਜਿਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ।
ਦੇਸੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਢੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇਸਦੇ ਨਾਰੰਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਧੋਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਬੋਰੇ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ (ਤਿਕਤਾ) ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (ਕਟੂ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਫ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਪਲਾਸ਼ਾ ਪੇਟ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਪਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਇਸਦੀ ਹਲਕੀ, ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਫ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ (Explanation) |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Tikta aur Katu) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ (Laghu aur Ruksha) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਗਰਮ (Ushna - Heating) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) |
| ਦੋਸ਼ (Dosha) | ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |
ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਸੁੱਕੇਪਨ ਅਤੇ ਹਲਕੇਪਨ ਕਾਰਨ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।
ਪਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਪਲਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਪਾਉਡਰ), ਕਫ਼ਾ (ਕੱਚਾ ਉਬਾਲ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਹੈ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਪਲਾਸ਼ਾ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਲੈਣਾ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕੱਥੇ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਧੋਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਪਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਪਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ (Krimighna) ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ (Raktashodhak) ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਕੇ ਪਾਚਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੀ ਹੈ।
ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ (ਡੋਜ਼) ਕਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਪਲਾਸ਼ਾ ਚੂਰਨ ਦੀ ਆਮ ਮਾਤਰਾ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1-2 ਗੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਵੋ।
ਕੀ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਪਲਾਸ਼ਾ ਵਰਤ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਨਹੀਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਗਰਮ ਗੁਣ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਪਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਪਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ (Krimighna) ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ (Raktashodhak) ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਕੇ ਪਾਚਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੀ ਹੈ।
ਪਲਾਸ਼ਾ ਚੂਰਨ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ (ਡੋਜ਼) ਕੀ ਹੈ?
ਪਲਾਸ਼ਾ ਚੂਰਨ ਦੀ ਆਮ ਮਾਤਰਾ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1-2 ਗੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਪਲਾਸ਼ਾ ਵਰਤ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਨਹੀਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਗਰਮ ਗੁਣ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ