ਨਿੰਮ ਤੇਲ: ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ

ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਨਿੰਮ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਤੇਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਹਿਸੁਨ ਵਰਗੀ ਤਿੱਖੀ ਸੁਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੂਜੀ ਹੋਈ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਭਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਤਿਕਤ (ਕੌੜਾ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀਤ (ਠੰਢਾ) ਹੈ, ਜੋ ਪਿੱਤ (Pitta) ਅਤੇ ਕੱਫ (Kapha) ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਤਾਜ਼ੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੱਖਾਪਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਘਨ (ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਗੁਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਚੁਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਸੰਕਰਮਣ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨਿੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚਮੜੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ "ਸਰਵ ਰੋਗ ਨਿਵਾਰਣੀ" (ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ।

"ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਿੰਮ ਰਕਤ ਸ਼ੁੱਧੀ (ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ) ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ।"

ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?

ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਖੁਜਲੀ, ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਚਮੜੀ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ: ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੀ ਊਰਜਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਕੱਫ ਦੀ ਭਾਰੀਪਣ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਬੂੰਦ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰੇਗਾ।

ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਦਵਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿੰਮ ਦੇ ਤੇਲ ਲਈ, ਉਹ ਪਛਾਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:

"ਨਿੰਮ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ 'ਸੀਤ' (ਠੰਢੀ) ਵੀਰਯਾ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।"

ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਨਾਰੀਅਲ ਜਾਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਕਸ ਕਰਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਿੱਧਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸਨੂੰ 1:5 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਪਤਲਾ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਖੁਜਲੀ ਜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਕੱਟ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ। ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਕਰਮਿਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਟੈਸਟ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।

ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹਨ?

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਰਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਲਕੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ (Pitta ਵਾਧੂ) ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿੰਮ ਤੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਘਿਓ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਰਤੋ ਤਾਂ ਜੋ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਨਮੀ ਮਿਲ ਸਕੇ।