ਨਾਗਬਾਲਾ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਨਾਗਬਾਲਾ: ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਨਾਗਬਾਲਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਨਾਗਬਾਲਾ (Grewia hirsuta) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੁਢਾਪੇ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (Charaka Samhita) ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਬਲਯ' (ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਵਾਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਬਾਲਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਿੱਤ ਵਧਣ 'ਤੇ ਵੀ ਖਾਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਗੁਣ ਹੈ।
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਜਾਂ ਪੀਸ ਕੇ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਠੰਢਕ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗਬਾਲਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਨਾਗਬਾਲਾ ਦੇ ਗੁਣ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠਾ (ਮਧੁਰ) ਹੈ, ਗੁਣ ਭਾਰੀ (ਗੁਰੂ) ਅਤੇ ਚਿਕਨਾ (ਸਨਿਗਧ) ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵੀਰਯ (ਸ਼ਕਤੀ) ਠੰਢਾ (ਸ਼ੀਤਲ) ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ (Bhavaprakasha Nighantu) ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਨਸਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਥੱਕੜ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ (Value) | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸੁਆਦ) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਟੋਨਿਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭਾਰੀਪਨ/ਚਿਕਨਾਹਟ) | ਗੁਰੂ, ਸਨਿਗਧ | ਊਤਕਾਂ (tissues) ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਸ਼ੀਤਲ (ਠੰਢਾ) | ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) | ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
ਨਾਗਬਾਲਾ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਬਾਲਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਪਾਊਡਰ ਚਮਚੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਵਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪੋਸ਼ਕ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ (Sushruta Samhita) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਬਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗਬਾਲਾ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਨਾਗਬਾਲਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਨਾਗਬਾਲਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਵਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗਬਾਲਾ ਦਾ ਖੁਰਾਕ (ਡੋਜ਼) ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ) ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਕਾਢਾ (ਕੱਛਾ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਨਾਗਬਾਲਾ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਨਾਗਬਾਲਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਵਧਣ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਨਾਗਬਾਲਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਨਾਗਬਾਲਾ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗਬਾਲਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ) ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਕਾਢਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਨਾਗਬਾਲਾ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਨਾਗਬਾਲਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਵਧਣ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗਬਾਲਾ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ?
ਇਹ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ, ਨਸਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ