ਨਾਗ ਭਸਮ: ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਫਾਇਦੇ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਨਾਗ ਭਸਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਨਾਗ ਭਸਮ (Nag Bhasma) ਸੀਸੇ (Lead) ਦੀ ਭਸਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਖ਼ਮ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੂਨ ਅਤੇ ਊਤਕਾਂ (tissues) 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦ੍ਰਵਿਅਗੁਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਗ ਭਸਮ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ (Ushna Virya) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਮਿੱਠਾ (Madhura) ਅਤੇ ਕੌੜਾ (Tikta) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਗਲਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਪ੍ਰਮੇਹਘਨ' (ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਸ਼ਕ) ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਗ ਭਸਮ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੌੜਾ ਰਸ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦਵਾਈ ਦੇ ਅਸਰ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਹੈ।
ਨਾਗ ਭਸਮ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (ਦ੍ਰਵਿਅਗੁਣ) ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਜਾਂ ਖਣਿਜ ਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰੇਗੀ। ਨਾਗ ਭਸਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਇਸਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਯੋਗ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਮਧੁਰ, ਤਿਕਤ | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਗੁਰੂ | ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਪਚਣਾ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਊਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। |
| ਵੀਰਿਅ** (ਤਾਸੀਰ) | ਉਸ਼ਨ | ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਠੰਡੇ ਮਿਜਾਜ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਫ਼) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ后有 ਅਸਰ) | ਮਧੁਰ | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਠਾ ਅਸਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ਼-ਵਾਤ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। |
ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗ ਭਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗ ਭਸਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗ
ਨਾਗ ਭਸਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮੇਹ (Diabetes) ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਚਮੜੀ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਖੁਜਲੀ ਜਾਂ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਨਾਗ ਭਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਨਾਗ ਭਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਪ੍ਰਮੇਹ (ਸ਼ੂਗਰ) ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਚਮੜੀ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗ ਭਸਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਨਾਗ ਭਸਮ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਨਗੁਨੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ (ਰੱਤੀ ਦੇ ਦਾਣੇ ਬਰਾਬਰ) ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕੀ ਨਾਗ ਭਸਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਖੁਦ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰੋ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ