ਮਸੂਰ ਦੀ ਗਿੱਟੀ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਮਸੂਰ ਦੀ ਗਿੱਟੀ: ਦਸਤ, ਖੂਨ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਮਸੂਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਮਹੱਤਵ ਕੀ ਹੈ?
ਮਸੂਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦਾਲ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਤ ਰੋਕਣ, ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਨ ਖਾਣੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਮਸੂਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਛੋਟੇ, ਸਪਲੇਟ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਖੁਰਦਰੀ ਬਣਤਰ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜਲਦੀ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਰਮ, ਪੀਲਾ ਪੇਸਟ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਮਾਉਣ ਵਾਲਾ (grounding) ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਸੂਰ ਦੀ 'ਕਸਾਈ' (astringent) ਅਤੇ 'ਸ਼ੀਤਲ' (cooling) ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਢਿੱਲੇ ਦਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਤਿ-ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚਿਕਿਤਸਕੀ ਸਾਧਨ ਹੈ।
"ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਸੂਰ ਦੀ 'ਕਸਾਈ' ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਢਿੱਲੇ ਦਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ 'ਸ਼ੀਤਲ' ਤਾਕਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।"
ਮਸੂਰ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?
ਮਸੂਰ ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਇਸਨੂੰ ਹਲਕਾ, ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਵਾਦ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸਾਈ (astringent) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀਪਨ ਦੇਣ ਬਿਨਾਂ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਂ ਜਾਂ ਖੂਨ ਵਹਾਅ ਲਈ ਮਸੂਰ ਸਾਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸਾਈ ਸਵਾਦਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਚਿਕਿਤਸਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਮਿੱਠਾ ਪੱਖ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਸਾਈ ਪੱਖ ਆਂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਸਦਾ ਹੈ।
ਮਸੂਰ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸਾਈ (Sweet & Astringent) | ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Qualities) | ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਹਲਕਾ (Dry & Light) | ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਰਯ (Potency) | ਸ਼ੀਤਲ (Cooling) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive Effect) | ਮਿੱਠਾ (Sweet) | ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਰਭਰ ਅਤੇ ਟਾਇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
"ਮਸੂਰ ਦੀ ਕਸਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਆਂਤਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਕਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਢਿੱਲੇ ਦਸਤ ਖੁਦ ਬ ਖੁਦ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"
ਮਸੂਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਦਸਤਾਂ ਜਾਂ ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ, ਮਸੂਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਸੂਪ ਬਣਾਓ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਘੀ ਜਾਂ ਜੀਰਾ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਚਨ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਖਾਣਾ ਚੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੈਸ ਜਾਂ ਵਾਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਸਮੇਂ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਐਸਾਨ (asafoetida) ਜਾਂ ਜੀਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਹਲਕਾਪਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
ਆਮ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ (FAQ)
ਕੀ ਮਸੂਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਘੀ ਜਾਂ ਤੇਲ ਵਰਗੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇਪਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਸੂਰ ਦਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਮਸੂਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕਸਾਈ (astringent) ਤੱਤ ਢਿੱਲੇ ਦਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਤਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਕਸਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੀਤਲ ਊਰਜਾ ਆਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਸਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਮਸੂਰ ਪਿੱਤ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਮਸੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ 'ਸ਼ੀਤਲ' (ਠੰਡੀ) ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕਾ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਤ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਮਸੂਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਘੀ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਮਸੂਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਾਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਸੂਰ ਦਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਮਸੂਰ ਵਿੱਚ ਕਸਾਈ ਤੱਤ ਢਿੱਲੇ ਦਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਸਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੀਤਲ ਊਰਜਾ ਆਂਤਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਮਸੂਰ ਪਿੱਤ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ?
ਮਸੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸ਼ੀਤਲ (ਠੰਡੀ) ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕਾ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਪਨਸਾ (ਜੈਕਫ੍ਰੂਟ): ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਾ
ਪਨਸਾ (ਜੈਕਫ੍ਰੂਟ) ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਚਨ ਲਈ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਅਤੇ ਘਾਵ ਭਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬੇਰ (Badara): ਨੀਂਦ, ਪਾਚਨ ਅਤੇ Vata-Pitta ਦੋਸ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਅ
ਬੇਰ (Badara) ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਰਸਵਤਰਿਸ਼ਟਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਟੌਨਿਕ
ਸਰਸਵਤਰਿਸ਼ਟਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਘੋਲ ਹੈ ਜੋ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੇ ਅਲਕੋਹਲ ਕਾਰਨ ਦਵਾਈ ਦੇ ਤੱਤ ਸਿੱਧੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਗਨੀਜਰਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਅਗਨੀਜਰਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਨਵੰਤਰਮ ਤੈਲ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ
ਧਨਵੰਤਰਮ ਤੈਲ 50+ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਖਾਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਯੋਗਰਾਜ ਗੁੱਗੁਲ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਗਠੀਆ, ਸਿਅਾਟਿਕਾ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹੱਲ
ਮਹਾਯੋਗਰਾਜ ਗੁੱਗੁਲ ਗਠੀਆ ਅਤੇ ਸਿਅਾਟਿਕਾ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਘੋਖ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ