ਮਦਾਯੰਤਿਕਾ (ਮਿਹੰਦੀ): ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਕਿਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪੁਰਾਤਨ ਘਰੇਲੂ ਟੋਟਕਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਮਦਾਯੰਤਿਕਾ (ਮਿਹੰਦੀ) ਐਂਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?
ਮਦਾਯੰਤਿਕਾ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਹੰਦੀ (Henna) ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਐਂਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਤਵਚਾ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਬਾਲਾਂ ਜਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਜ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਨ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਹੰਦੀ ਨੂੰ 'ਸੀਤ' (ਠੰਢੀ) ਵੀਰਯਾ ਅਤੇ ਕੌੜੇ-ਟਾਹਣੇ (Tikta-Kashaya) ਰਸ ਵਾਲੀ ਘਾਹ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਜੇਕਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਿਹੰਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਏਜੰਟ ਹੈ।
ਮਦਾਯੰਤਿਕਾ ਦੇ ਐਂਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਮਿਹੰਦੀ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸੰਪਰਕ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੌੜਾਪਨ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਪੇਸਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਮੜੀ ਦੇ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਤਹਿ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ 'ਕੁਸ਼ਠ' (ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ) ਅਤੇ 'ਦਾਹ' (ਜਲਨ) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਹੰਦੀ ਦਾ ਕੌੜਾਪਨ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਟਾਹਣਾਪਣ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਅਤੇ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਦਾਯੰਤਿਕਾ ਦੇ ਐਂਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ (ਧਰਮ)
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਵਰਣ |
|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਟਾਹਣਾ (Tikta-Kashaya) |
| ਗੁਣ (Quality) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ (Laghu-Ruksha) |
| ਵੀਰਯਾ (Potency) | ਸੀਤ ਜਾਂ ਠੰਢਾ (Sheeta) |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive Effect) | ਕੱਟੂ (Katu - ਤਿੱਖਾ) |
| ਦੋਸ਼ ਕਰਮ (Dosha Effect) | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਮਿਹੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਮਿਹੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਨ ਜਾਂ ਸੋਜ ਲਈ, ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਪੇਸਟ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਓ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਹੀ ਕਰੋ। ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਮਿਹੰਦੀ (ਮਦਾਯੰਤਿਕਾ) ਦੇ ਐਂਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਕੀ ਹਨ?
ਮਿਹੰਦੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸੋਜ, ਜਲਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਮਿਹੰਦੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਹੰਦੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ ਵਜੋਂ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਐਂਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਓ।
ਮਿਹੰਦੀ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਮਿਹੰਦੀ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਾਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਲ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਮਿਹੰਦੀ (ਮਦਾਯੰਤਿਕਾ) ਦੇ ਐਂਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਕੀ ਹਨ?
ਮਿਹੰਦੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸੋਜ, ਜਲਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਮਿਹੰਦੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਹੰਦੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ ਵਜੋਂ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਐਂਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਓ।
ਮਿਹੰਦੀ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਮਿਹੰਦੀ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਾਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਲ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਓ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸਾਇਣ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਲੋਧਰ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਸਕ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ
ਲੋਧਰ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਭਾਰੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਸਾਈ ਗੁਣ ਖੂਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਤਵਚਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਮਲਕੰਦ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਣਾ
ਕਮਲਕੰਦ (ਕਮਲ ਦਾ ਤਣਾ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ ਸੁਆਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਜੰਟ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਾਈਨਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ: ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਤ-ਕਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ ਦਿਲ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਸ਼ਾਇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ