ਲਜ਼ਜਾਲੂ (ਚੁਈਮੁਈ) ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਲਜ਼ਜਾਲੂ (ਚੁਈਮੁਈ) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਰੋਕਣਾ, ਘਾਵ ਭਰਨਾ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਲਜ਼ਜਾਲੂ (ਚੁਈਮੁਈ) ਕੀ ਹੈ?
ਲਜ਼ਜਾਲੂ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ 'ਚੁਈਮੁਈ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਅੰਦਰ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਸ਼ਕਣ (ਕਸਾਉਣ) ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੂਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ੀਚੇ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬਾਵਸੀਰ, ਭਾਰੀ ਮਾਸਿਕ ਧਰਾਵ ਅਤੇ ਨਾ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਘਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥ ਭਾਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ (ਤਿਕਤ) ਅਤੇ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ (ਸੀਤ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੋਜ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀਆਂ ਦਾਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਖੂਨ ਜਲਦੀ ਰੁਕ ਜਾਵੇ।
ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ, ਹਲਕਾ ਗੁਣ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਤਾਸੀਰ ਇਸਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਜਾਂ ਕਫ਼ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਉਪਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੂਟੀ ਕਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ (ਕਸ਼ਾਇ) ਕਾਰਨ ਦਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦੀਆਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ | ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਕਸਾਉਣ ਵਾਲਾ | ਇਹ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭਾਰ) | ਹਲਕਾ | ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (ਤਾਸੀਰ) | ਠੰਡੀ | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੋਜ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਮਿੱਠਾ/ਤਿੱਖਾ | ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਦੇ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਘਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਘਾਵ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
"ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਸਿਰਫ਼ ਖੂਨ ਰੋਕਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਕੇ ਘਾਵ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦੇ ਆਮ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਕੀ ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੈਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਗ੍ਰਾਮ ਚੂਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਜਾਂ ਕਢਾਇਆ ਘਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਗੁੱਦੇ ਦੀ ਸੋਜ਼ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਇਸਦੇ ਠੰਡੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗੁੱਦੇ ਦੀ ਸੋਜ਼ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੈਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਗ੍ਰਾਮ ਚੂਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਜਾਂ ਕਢਾਇਆ ਘਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਲਜ਼ਜਾਲੂ ਗੁੱਦੇ ਦੀ ਸੋਜ਼ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਇਸਦੇ ਠੰਡੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗੁੱਦੇ ਦੀ ਸੋਜ਼ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ: ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਜੋ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਪੀਲੀਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਕਬਜ਼ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸੰਦੀਦਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਲਿਸ਼ਾਦੀ ਚੂਰਣ: ਖਾਂਸੀ, ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਲਿਸ਼ਾਦੀ ਚੂਰਣ ਸੀਤੋਪਲਦੀ ਚੂਰਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਕਫ਼ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਸਰਦੀ-ਜੁਕਾਮ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪਾਈਨ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਰਪਾਸ-ਅਸਥਿਆਦੀ ਤਿਲ: ਪੱਖਾਘਾਤ, ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਨਤਾ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਕਰਪਾਸ-ਅਸਥਿਆਦੀ ਤਿਲ ਪੱਖਾਘਾਤ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤਿਲ ਹੈ ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਰੋਗੀ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਾਹਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਸਫੋਟਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਮਸਤਿਸ਼ਕ ਟੋਨਿਕ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਔਸ਼ਧੀ
ਅਸਫੋਟਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ ਜੋ ਮਸਤਿਸ਼ਕ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਠੰਢੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬਾਕੁਚੀ: ਸਫੇਦ ਦਾਗ (Vitiligo) ਅਤੇ ਤਵਚਾ ਦੇ ਲਾਭ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਯੋਗ
ਬਾਕੁਚੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫੇਦ ਦਾਗਾਂ (Vitiligo) ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗਰਮ ਤੇਲ ਜਾਂ ਨਿੰਬੂ ਵਾਲੇ ਪੇਸਟ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਤਵਚਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਿਮਸਾ (ਸ਼ੀਸਮ) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣਾ
ਸਿਮਸਾ (ਸ਼ੀਸਮ) ਸਿਰਫ਼ ਲੱਕੜੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਸੈਲੇ ਅਤੇ ਕੌੜੇ ਸਵਾਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ