ਕੁਸ਼ਥਾ (Kushtha): ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕੁਸ਼ਥਾ (Kushtha) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਕੁਸ਼ਥਾ (Saussurea lappa) ਇੱਕ ਗਰਮ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ, ਗਹਿਰੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਵਚਾ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੁਸ਼ਥਾ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਜੜ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤਿੱਖੀ, ਲੱਕੜ ਵਰਗੀ ਬਾਸ਼ਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰੀਪਨ ਅਤੇ ਠੰਢ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (Charaka Samhita) ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਥਾ ਨੂੰ ਵਾਤ ਰੋਗਾਂ (ਨਸਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ) ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਥ (ਤਵਚਾ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
"ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਸ਼ਥਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਔਸ਼ਧ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਈ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹੈ।"
ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਪਸੂਲ ਇਸਦੇ ਤਿੱਖੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵੈਦ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹੀ ਤਿੱਖਾਪਨ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਮਾਂ-ਦਾਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਭੁੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦੀ ਤਿੱਖਾਪਨ ਘਟੇ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਕੁਸ਼ਥਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹਨ?
ਕੁਸ਼ਥਾ ਦੇ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮ, ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
| ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ (Properties) | ਵਿਸਥਾਰ (Punjabi Explanation) |
|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Katu-Kashaya) |
| ਗੁਣ (Qualities) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ (Laghu-Ruksha) |
| ਵੀਰਯ (Potency) | ਗਰਮ (Ushna) |
| ਵਿਪਾਕ (Post-Digestive Effect) | ਤਿੱਖਾ (Katu) |
| ਦੋਸ਼ ਕਾਰਜ (Dosha Action) | ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
"ਕੁਸ਼ਥਾ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇਪਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਇਸਨੂੰ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਈ ਨਮੀ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।"
ਕੁਸ਼ਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਕੁਸ਼ਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ), ਕਥਾਹ (ਕੱਢ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੂਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ (FAQ)
ਕੁਸ਼ਥਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਕੁਸ਼ਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤਾ (Vatahara) ਅਤੇ ਤਵਚਾ ਰੋਗ (Kushthaghna) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਥਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਲੈਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਕੁਸ਼ਥਾ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2-1 ਚਮਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੂਧ ਨਾਲ), ਕਥਾਹ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ (1-2 ਦਿਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕੁਸ਼ਥਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਸ਼ਥਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਜਾਂ ਅਲਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤਾਵਨੀ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਔਸ਼ਧ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਖ਼ੁਦ-ਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੁਸ਼ਥਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਕੁਸ਼ਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤਾ (Vatahara) ਅਤੇ ਤਵਚਾ ਰੋਗ (Kushthaghna) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਥਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਲੈਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਕੁਸ਼ਥਾ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2-1 ਚਮਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੂਧ ਨਾਲ), ਕਥਾਹ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ (1-2 ਦਿਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕੁਸ਼ਥਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਸ਼ਥਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਜਾਂ ਅਲਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ