ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਲਾਭ: ਦਿਲ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਬੁੱਧੀ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕੁਮੁਦ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਖਾਸ ਹੈ?
ਕੁਮੁਦ (Nymphaea alba) ਇੱਕ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਲ-ਜਾਤੀ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਦਿਲ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਉਤੇਜਨਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਮੁਦ ਘੱਟ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਗਰਮੀ (ਪਿੱਤ) ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ (ਵਾਤ) ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੈਰਦੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਖਿਲਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਠੰਢੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗਰੰਥ ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ 'ਹ੍ਰਿਦਯ' (ਦਿਲ ਦਾ ਤੋਨਿਕ) ਅਤੇ 'ਮਨਾਸਿਕ' (ਮਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ: ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ, ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਠੰਢੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਓਂਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤਪਸ਼ ਜਾਂ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ (ਮਧੁਰ) ਅਤੇ ਕੌੜਾ (ਤਿਕਤ) ਸਵਾਦ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕੀਤੇ।
ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਕੁਮੁਦ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਇਸਨੂੰ ਹਲਕਾ (ਲਘੂ) ਅਤੇ ਠੰਢਾ (ਸ਼ੀਤ) ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੋੜ ਇਸਨੂੰ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਸ਼ਧੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਦੋਹਰਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣ (ਪ੍ਰੋਪਰਟੀਜ਼)
| ਗੁਣ (Property) | ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਮਧੁਰ, ਤਿਕਤ | ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕੌੜਾ |
| ਗੁਣ (Qualities) | ਲਘੂ, ਸ਼ੀਤ | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਠੰਢਾ |
| ਵੀਰਯ (Potency) | ਸ਼ੀਤ | ਠੰਢੀ ਤਾਕਤ |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive) | ਮਧੁਰ | ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਠਾ |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਪਿੱਤ, ਵਾਤ | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |
ਕੁਮੁਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ), ਕਥਾ (ਕੱਚਾ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਪਾਣੀ) ਜਾਂ ਗੁਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਨੂੰ ਠੰਢੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣਾ ਦਿਲ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬ (FAQ)
ਕੁਮੁਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਕੁਮੁਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਣ (ਹ੍ਰਿਦਯ) ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ (ਰਕਤ-ਪ੍ਰਸਾਦਨ) ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਗਰਮੀ (ਪਿੱਤ) ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ (ਵਾਤ) ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਮਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ ਘਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤੁਸੀਂ ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕਥਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ), ਜਾਂ ਗੁਲੀਆਂ (ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1-2 ਗੁਲੀਆਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੁਮੁਦ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਫਾਇਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਕੁਮੁਦ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਤਪਸ਼ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕੀਤੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੁਮੁਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਕੁਮੁਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਣ (ਹ੍ਰਿਦਯ) ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ (ਰਕਤ-ਪ੍ਰਸਾਦਨ) ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਗਰਮੀ (ਪਿੱਤ) ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ (ਵਾਤ) ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਮਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ ਘਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤੁਸੀਂ ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕਥਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ), ਜਾਂ ਗੁਲੀਆਂ (ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1-2 ਗੁਲੀਆਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੁਮੁਦ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਫਾਇਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਕੁਮੁਦ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਤਪਸ਼ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕੀਤੇ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ