ਖਾਦਿਰਾਦੀ ਵਟੀ: ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੀ ਸੋਜ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ

ਖਾਦਿਰਾਦੀ ਵਟੀ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?

ਖਾਦਿਰਾਦੀ ਵਟੀ (Khadiradi Vati) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲਿਆਂ, ਗਲੇ ਦੀ ਖੁਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਮਸੂੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਗੋਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਖਦਿਰ' (ਕੱਥਾ) ਨਾਮਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਦੰਦ ਮੰਜਣ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੱਟੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਾਦਿਰਾਦੀ ਵਟੀ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ (ਸ਼ੀਤ ਵੀਰਿਆ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕਸੈਲਾ (ਕਸ਼ਾਯ) ਅਤੇ ਕੜਵਾ (ਤਿਕਤ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹੋਏ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਜਾਂ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਗੋਲੀ ਦਾ ਕਸੈਲਾ ਸਵਾਦ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੜਵਾ ਸਵਾਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਵਾਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਊਤਕਾਂ (tissues) ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇਗੀ।

ਖਾਦਿਰਾਦੀ ਵਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?

ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰੇਗੀ। ਖਾਦਿਰਾਦੀ ਵਟੀ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:

ਖਾਦਿਰਾਦੀ ਵਟੀ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਗਲੇ ਦੀ ਖੁਰਾਸ਼ ਲਈ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1 ਤੋਂ 2 ਵਾਰ ਗੋਲੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੂਸਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚੂਰਨ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਚਮਚ ਗੁਨਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਆਧੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਣੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬੀਪਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇਸਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਕੱਥੇ (Catechu) ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਾਦਿਰਾਦੀ ਵਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।