ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਠੰਢੀ ਜੜੀ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ (Kasheruka) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ (Scirpus grossus) ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੜੀ ਅਕਸਰ ਦਲਦਲੀ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਭਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਡੰਡੇ ਜਾਂ ਜੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਪਾਊਡਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੌੜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਖੂਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਮਿੱਟੀ ਜਿਹੀ ਬਾਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਪਿਸਾਬ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
"ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੜੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਾ ਘੋਲ ਹੈ।"
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦੇ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਸਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਗੁਣ ਜਾਣਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਜੜੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਕੋਸ਼ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸੁਆਦ) | ਮਧੁਰਾ (ਮਿੱਠਾ), ਕਸ਼ਾਯ (ਕਸੈਲਾ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਟਿਸ਼ੂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਵ ਭਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਗੁਰੂ (ਭਾਰੀ), ਸ਼ਨਿਗਧ (ਚਿਕਨਾ) | ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਧੀਮੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਸ਼ੀਤਾ (ਠੰਢਾ) | ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਹਜ਼ਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਮਧੁਰਾ (ਮਿੱਠਾ) | ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮਿੱਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ। |
ਇਹ ਜੜੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਇਸਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਪਾਊਡਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੌੜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਣਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਓ।
ਆਮ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ (FAQ)
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਸਾਬ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ (ਮੂਰਲ) ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਈ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕੌੜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ, ਜਾਂ ਗੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਮੁਤਾਬਕ ਵਰਤੋ।
ਕੀ ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਜੜੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਸਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੂਰਲ ਗੁਣ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਸਾਬ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਈ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕੌੜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ, ਜਾਂ ਗੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਮੁਤਾਬਕ ਵਰਤੋ।
ਕੀ ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਕਸ਼ੇਰੁਕਾ ਦੇ ਮੂਰਲ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਸਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤਿਲਾਪਰਨੀ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਤਿਲਾਪਰਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਾਹ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਵਟ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪੇਟ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਗਜਪਿੱਪਲੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਇਲਾਜ
ਗਜਪਿੱਪਲੀ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਮ ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਨੀਲੀ (Neeli) ਦੇ ਲਾਭ: ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਨੀਲੀ (Neeli) ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਖੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਰਨਿਕਾਰਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਜ਼ਖਮ ਭਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਕਰਨਿਕਾਰਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਖਮ ਭਰਨ ਅਤੇ ਸੋਜ ਕਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਸੈਲਾ ਸਵਾਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੇਦਸਕ (Litsea glutinosa) ਦੇ ਲਾਭ: ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤ्वਚਾ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮੇਦਸਕ (Litsea glutinosa) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੇਸਟ ਕੱਟਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਭੰਗ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਦਰਦ, ਬੇਖੁਣੀ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਭੰਗ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਦਰਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ