ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ: ਅਸਥਮਾ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਅਸਰਦਾਰ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ (Karkatashringi) ਜ਼ੇਬਰਾਵੁੱਡ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਠ ਹੈ, ਜੋ ਅਯੂਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਦੀ ਖੰਘ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ ਕੱਕੜੇ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਰੰਗ ਲਾਲ-ਭੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ' (ਕੱਕੜੇ ਦਾ ਸਿੰਗ) ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਘੁਰ-ਘੁਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਹੋ ਕੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਸਪੰਜ ਵਾਂਹੀਂ ਵਾਧੂ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ (Karkatashringi) ਅਸਥਮਾ ਅਤੇ ਖੰਘ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ?
ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਇਸਦੀ ਤਿੱਖੀ ਗਰਮੀ (Ushna Virya) ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਗਾੜ੍ਹੀ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਆਮ' (ਅਪਚੇ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ) ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਥਮਾ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਇਸ ਆਮ ਨੂੰ ਜਲਾ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਮਬਾਣ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੰਘ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਫ਼ ਡਿੱਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਸਤੰਭਣ' ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਵਾਧੂ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਸਤ ਜਾਂ ਕਫ) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਥਮਾ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ (Karkatashringi) ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਪੇਟ ਦੇ ਰੋਗਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਸਤਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਪਾਚਨ (Grahani) ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਸੈਲਾ ਸਵਾਦ (Astringent taste) ਆਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਸਤ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਢਿੱਲਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਇਸਦਾ ਚੂਰਨ ਗੁੜ ਜਾਂ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਦੇ ਅਯੂਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (Ayurvedic Properties)
| ਗੁਣ (Property) | ਵੇਰਵਾ (Description) |
|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਕਸੈਲਾ ਅਤੇ ਕੌੜਾ (Astringent & Bitter) |
| ਗੁਣ (Quality) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਰੂਖਾ (Light & Dry) |
| ਵੀਰਿਆ (Potency) | ਗਰਮ (Hot/Ushna) |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive) | ਕਟੂ (Pungent) |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਦਾ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ) ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖੰਘ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗਲੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤਾਵਨੀ: ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਹੋਵੇ, ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵੀ ਅਯੂਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਚੂਰਨ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਣਾਵਟ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ