ਕਰਿਰਾ (Capparis decidua)
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਕਰਿਰਾ (Capparis decidua): ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕਰਿਰਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਕਰਿਰਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ Capparis decidua ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲੀ ਝਾੜੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤਣਿਆਂ ਨੂੰ ਖੱਟਾ-ਸਾਲਨ (ਅਚਾਰ) ਜਾਂ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਕਠੋਰਤਾ ਟੁੱਟ ਸਕੇ।
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਿਰਾ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਤਿੱਖਾ (ਕਟੂ) ਅਤੇ ਕੌੜਾ (ਤਿਕਤ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਢੁਕਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਬੁਰਾਨੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ਼ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਭਾਰੀ ਜਾਂ ਠੰਢਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਿਰਾ ਵਰਗੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਕਰਿਰਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹਨ?
ਕਰਿਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਵਾਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਤਿੱਖਾ (ਕਟੂ) ਅਤੇ ਕੌੜਾ (ਤਿਕਤ) - ਇਹ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾ - ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) - ਇਹ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਸੋਜ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) - ਇਹ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
ਕਰਿਰਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਕਰਿਰਾ ਦੇ ਨਰਮ ਤਣਿਆਂ ਨੂੰ ਚਬਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਟ ਗਰਮ ਹੋਵੇ। ਹੋਰ ਇੱਕ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੁੱਕੀ ਛਾਲ ਜਾਂ ਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਗਰਮ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਾਂ ਤੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਿਰਾ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾ ਕੇ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਥਨ: "ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਅਤੇ ਭਾਰੀਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਿਰਾ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਾਅ ਹੈ।" ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਿਜਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰਿਰਾ ਦੇ ਸੇਵਨ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਕਰਿਰਾ ਖਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਕਰਿਰਾ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਛਾਲ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਕੜਾਹ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਜਕੜਨ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਰਿਰਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਪਰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਿਰਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਤੱਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਧੀਆਂ ਜਾਂ ਦਹੀਂ) ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਕਰਿਰਾ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਅਚਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਚਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਕਰਿਰਾ ਖਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਕਰਿਰਾ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਛਾਲ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਕੜਾਹ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਜਕੜਨ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਰਿਰਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਕਰਿਰਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਠੰਢੇ ਤੱਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਧੀਆਂ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਵਧੀਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਰਿਰਾ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਰਮ ਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਚਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਪਕਾ ਕੇ ਜਾਂ ਅਚਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕੱਚਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਓ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ
ਮੰਡੂਕਪੱਰਨੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸਾਇਣ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਆਦੀ ਚੂਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਂਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਰਕਟਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਲੋਧਰ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਸਕ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ
ਲੋਧਰ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਸਿਹਤ, ਭਾਰੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਸਾਈ ਗੁਣ ਖੂਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਤਵਚਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਮਲਕੰਦ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਣਾ
ਕਮਲਕੰਦ (ਕਮਲ ਦਾ ਤਣਾ) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ ਸੁਆਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਜੰਟ
ਵੱਚ ਤੇਲ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਾਈਨਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ: ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਤ-ਕਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ
ਅਰਜੁਨ ਤਵਚਾ ਦਿਲ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਸ਼ਾਇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ