ਕਰੇਲੇ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਲਈ ਅਸਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕਰੇਲਾ (Karvellaka) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਕਰੇਲਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਿਟਰ ਗੌਰਡ (Bitter Gourd) ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ 'ਕਰਵੇਲਲਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰੇਕ ਘਰ ਦੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਸਬਜ਼ੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ (Diabetes) ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰੇਲਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਚਿਪਚਿਪਾਹਟ (Kapha aur Pitta) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀਪਣ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਤਿੱਖੀ ਕੌੜ੍ਹਾਹਟ (Tikta Rasa) ਸਿੱਧਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ (Ama) ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇਗਾ। ਮਿਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਕਰੇਲਾ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥ 'ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ' (Charaka Samhita) ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਪ੍ਰਮੇਹ' (ਮੋਤਾਬਿਮਾ/ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਲਈ ਸਿਰਮੌਰ ਔਸ਼ਧੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਵਾਧੂ ਨਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਕਰੇਲੇ ਨੂੰ ਤਲ ਕੇ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦੀ ਕੌੜ੍ਹਾਹਟ ਘਟੇ, ਪਰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਕੱਚਾ ਰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਜੁਰਗ ਮਾਵਾਂ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਕੀਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਫੁੰਸੀਆਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ (Decoction) ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਤਲਣ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਠੰਡੀ ਤਾਸੀਰ ਅਤੇ ਕੌੜ੍ਹਾਹਟ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੱਚਾ ਰਸ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਸਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਰੇਲੇ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (Ayurvedic Properties)
ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਕਰੇਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ:
| ਗੁਣ (Property) | ਵੇਰਵਾ (Description) |
|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਕੌੜਾ (Tikta) - ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ |
| ਗੁਣ (Qualities) | ਹਲਕਾ (Laghu) ਅਤੇ ਰੁੱਖਾ (Ruksha) - ਭਾਰੀਪਣ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵੀਰਿਆ (Potency) | ਠੰਡਾ (Sheeta) - ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive) | ਕਟੂ (Pungent) - ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਕਰੇਲੇ (Karvellaka) ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਸਦੀ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਇੰਸੁਲਿਨ ਬਨਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁੰਸੀਆਂ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਦਾਦ-ਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਕਰੇਲੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ 'ਚਾਰੰਟਿਨ' ਨਾਮਕ ਤੱਤ ਇੰਸੁਲਿਨ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਨੂੰ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੂਗਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ 20-30 ਮਿਲੀ (ਲਗਭਗ 2 ਚਮਚੇ) ਤਾਜ਼ਾ ਕੱਢਿਆ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੌੜ੍ਹਾਹਟ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜੀਰਾ ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਖੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ, ਕਰੇਲੇ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਘੱਟ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਧੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗੰਭੀਰ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਕੀਮ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਕਰੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ (Decoction) ਬਣਾ ਕੇ ਪੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸ਼ੂਗਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਕਿਵੇਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੂਗਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ 20-30 ਮਿਲੀ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਿੰਬੂ ਮਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕੀ ਕਰੇਲਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (Hypoglycemia)। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਰੇਲੇ ਦੀ ਕੌੜ੍ਹਾਹਟ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਕੀ ਹੈ?
ਕਰੇਲੇ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਉੱਪਰ ਨਮਕ ਛਿੜਕ ਕੇ 15-20 ਮਿੰਟ ਰੱਖ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਿਚੋੜ ਲਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਕੌੜ੍ਹਾਹਟ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ