ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ: ਗਲਗੰਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਲਈ ਅਸਰਦਾਰ ਘਰੇਲੂ ਉਪਚਾਰ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ (Kanchanar Guggulu) ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲਗੰਡ (Thyroid), ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਖਰਾਬ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ (Ushna Virya) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਕਸੈਲਾ (Kashaya) ਅਤੇ ਕੌੜਾ (Tikta) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਗਲਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਵਾਈ ਦਾ ਕਸੈਲਾ ਸੁਆਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੌੜਾ ਸੁਆਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਵਾਈ ਸਾਡੇ ਊਤਕਾਂ (tissues) ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰੇਗੀ।
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (ਦ੍ਰਵਯਗੁਣ)
ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰੇਗੀ। ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਉਪਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ (Value) | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸੁਆਦ) | ਕਸ਼ਾਯ (ਕਸੈਲਾ), ਤਿਕਤ (ਕੌੜਾ) | ਸੋਜ ਘਟਾਉਣਾ, ਘਾਵ ਭਰਨਾ, ਖੂਨ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ), ਰੂਖਸ਼ (ਸੁੱਕਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਰੀਪਣ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (ਤਾਸੀਰ) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) | ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਮੀ ਹੋਈ ਠੰਢੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੂ (ਤੇਜ਼) | ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ਼-ਵਾਤ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਸਦੀ 'ਲੇਖਨ' (Lekhana) ਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ। ਇਹ ਗਲਗੰਡ (Thyroid swelling), ਲਿੰਫ ਨੋਡਸ ਦੀ ਸੋਜ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਸੀਓਡੀ (PCOD) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਇਹ ਦਵਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਘਟਾਉਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਲਿੰਫੈਟਿਕ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕਫ਼ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਉਪਚਾਰ ਹੈ।
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ (Dosage)
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਨੂੰ ਗੋਲੀ (Vati) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1 ਤੋਂ 2 ਗੋਲੀਆਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਚੂਰਨ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਕਾੜ੍ਹੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਿੱਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘਿਊ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1-2 ਗੋਲੀਆਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਕਾੜ੍ਹੇ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੰਚਨਾਰ ਗੁਗ੍ਗੂਲ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸਦੀ ਅਵਧੀ 2 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਇਸਦਾ ਲੰਬਾ ਕੋਰਸ ਕਰੋ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ