
ਕਮਲ ਕੇਸਰ: ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੇਸੀ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕਮਲ ਕੇਸਰ (Kamala Kesara) ਕੀ ਹੈ?
ਕਮਲ ਕੇਸਰ (Kamala Kesara), ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦਾ ਪਰਾਗ (Lotus Stamen) ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਰੂ ਇਸਨੂੰ 'ਸ਼ੀਤ ਵੀਰਜ' (ਠੰਡੀ ਤਾਕਤ) ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕਸੈਲਾ (ਕਸ਼ਾਯ) ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਮਿੱਠਾ (ਮਧੁਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਨੂੰ ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਕਸੈਲਾ ਸਵਾਦ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਜਮਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾਪਣ ਸਰੀਰ ਦੇ ਊਤਕਾਂ (tissues) ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਦਵਾਈ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।
ਕਮਲ ਕੇਸਰ (Kamala Kesara) ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ
ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਦੇ ਇਹ ਗੁਣ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕਸ਼ਾਯ (ਕਸੈਲਾ), ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) | ਖੂਨ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਘਾਵ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਤਬੀਅਤ) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ), ਰੂਕਸ਼ (ਸੁੱਕਾ) | ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਜ (ਤਾਕਤ) | ਸ਼ੀਤ (ਠੰਡਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਜਲਣ ਅਤੇ ਦਾਹ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) | ਸਰੀਰਕ ਊਤਕਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਖੂਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
ਇਹ ਤੱਥ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ ਕਿ ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਦਾ ਸੇਵਨ 'ਰਕਤਸਤੰਭਨ' (ਖੂਨ ਰੋਕਣ) ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਗਰਮੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸਾਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਮਲ ਕੇਸਰ (Kamala Kesara) ਦਾ ਦੇਸੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਧੀ
ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰੀਕ ਪਿਸੇ ਹੋਏ ਚੂਰਨ, ਕਾੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਉਪਚਾਰ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਚ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਬਜ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘਿਓ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁੱਕੀ (ਰੂਕਸ਼) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹਕੀਮ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ (Raktastambhana) ਅਤੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਕੱਸਣ (Grahi) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਲਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਦਾ ਚੂਰਨ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਤੁਸੀਂ ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਦੇ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ) ਨੂੰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਕੀਮ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਜੀ ਹਾਂ, ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਦੀ ਤਾਕਤ (Virya) 'ਸ਼ੀਤ' ਭਾਵ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜਲਣ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਕਮਲ ਕੇਸਰ ਲੈਣ ਦੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹਨ?
ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘਿਓ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ