ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ: ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਸਰਦਾਰ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ (Processed Amber) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ (Hemostatic) ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਵਾਸੀਰ, ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਆਉਣ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਅਲਸਰ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਔਸ਼ਧੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਰਕਤਸਤੰਭਨ' (ਖੂਨ ਰੋਕਣ) ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ (ਸ਼ੀਤ ਵੀਰਿਆ) ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਮਿੱਠਾ (ਮਧੁਰ ਰਸ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਖਣਿਜ ਔਸ਼ਧੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ ਜੀਭ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਊਤਕਾਂ (Tissues) ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਇੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸਵਾਦ ਦਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਲੱਗ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਰੂਬਾ ਦਾ ਮਿੱਠਾਪਣ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਜਲਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਸਨਿਗਧ (ਚਿਕਨਾ) | ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਘੁਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਊਤਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਿਆ (ਤਾਕਤ) | ਸ਼ੀਤ (ਠੰਡਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਜਲਣ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਮਧੁਰ | ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਪਿੱਤਨਾਸ਼ਕ | ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ (ਹਿਰਦਿਆ) ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਖਣਿਜ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖੂਨ ਪਤਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਔਸ਼ਧੀ ਖੂਨ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ (Clotting) ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਬਵਾਸੀਰ (Piles) ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਆਉਣ, ਮਹੀਨਾਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਆਉਣ (Menorrhagia), ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਅਲਸਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਸਾਵ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਠੰਡੀ ਤਾਸੀਰ ਪੇਟ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜਲਣ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਉਪਯੋਗ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰੀਕ ਪਿਸੀ ਹੋਈ ਪਾਊਡਰ (ਚੂਰਨ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਆਮ ਖੁਰਾਕ 125 mg ਤੋਂ 250 mg (ਤਕਰੀਬਨ 1/4 ਚਮਚ ਦਾ ਅੱਧਾ) ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਦੁੱਧ, ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ, ਜਾਂ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਅਰਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਜੁਰਗਾਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ (Raktastambhana) ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਸਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।
ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 125-250 mg ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਹਰੂਬਾ ਪਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ