ਜਵਾਨੀ (ਐਵਰਾਨੀ): ਫ਼ੈਲਣ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਜਵਾਨੀ (Yavani) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੇਟ ਲਈ ਕਿਉਂ ਵਧੀਆ ਹੈ?
ਜਵਾਨੀ (Carom seeds) ਪੁਰਾਣੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਪੇਟ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਗੈਸ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੇ ਫੁੱਲਣ ਅਤੇ ਭਾਰੀਪਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਤਾ ਅਤੇ ਕਫ਼ਾ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਦਾ ਵਾਧੂ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤਾ (Pitta) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਬੀਜ ਆਪਣੇ ਦੋਹਰੇ ਸੁਆਦ ਕਾਰਨ ਖਾਸ ਹੈ: ਇਸਦਾ ਤਿੱਖਾ (ਕਟੂ) ਸੁਆਦ ਹਜ਼ਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌੜਾ (ਤਿਕਤਾ) ਸੁਆਦ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਹਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ'।
ਕੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਤਾ ਅਤੇ ਕਫ਼ਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜਵਾਨੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬੀਜ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾ ਜਾਂ ਕਫ਼ਾ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਪੇਟ ਫੁੱਲਣ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਵਾਨੀ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿੱਤਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਸਰ ਜਾਂ ਖੁਰਦਰੀ ਛਾਲੇ), ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਸਮੇਂ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਚਮਚ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਹੈ।
ਹਜ਼ਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ
ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2-3 ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੱਥਰ ਦੇ ਨਮਕ ਨਾਲ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਝੰਝਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਵਾਧੂ ਸੋਚ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਗੁਣ (ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ)
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) ਅਤੇ ਤਿਕਤਾ (ਕੌੜਾ) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) ਅਤੇ ਰੂਖਾ (ਸੁੱਕਾ) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) |
| ਦੋਸ਼ ਕਰਮ (Dosha Karma) | ਵਾਤਾ ਅਤੇ ਕਫ਼ਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ |
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਲਈ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ?
ਜਵਾਨੀ ਪੇਟ ਦੇ ਗੈਸ, ਫੁੱਲਣ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਤੁਸੀਂ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਕੌੜਾ (ਕੌੜਾ) ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਚਮਚ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ 1 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 5-10 ਮਿੰਟ ਉਬਾਲ ਕੇ ਛਾਣ ਲਓ।
ਕੀ ਜਵਾਨੀ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਜਵਾਨੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਗਰਮੀ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਰੂਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਨ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਲਈ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ?
ਜਵਾਨੀ ਪੇਟ ਦੀ ਗੈਸ, ਫੁੱਲਣ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਤੁਸੀਂ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਕੌੜਾ (ਕੌੜਾ) ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਚਮਚ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ 1 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 5-10 ਮਿੰਟ ਉਬਾਲ ਕੇ ਛਾਣ ਲਓ।
ਕੀ ਜਵਾਨੀ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਜਵਾਨੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਗਰਮੀ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਰੂਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਨ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ