ਜੀਵੰਤੀ ਦੇ ਲਾਭ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਜੀਵੰਤੀ ਦੇ ਲਾਭ: ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਜੀਵੰਤੀ (Jivanti) ਕੀ ਹੈ?
ਜੀਵੰਤੀ ਇੱਕ ਪੋਸ਼ਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਨਵੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ 'ਰਸਾਇਨ' (ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 'ਓਜ' (ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ। ਇੱਕ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵੰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਾਬਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮੀਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਚੱਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਇਸਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਜੀਵੰਤੀ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਜੀਵੰਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਇਸਦਾ ਮੀਠਾ ਸੁਆਦ (ਮਧੁਰ ਰਸ) ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪ੍ਰਭਾਵ (ਸ਼ੀਤ ਵੀਰਯ) ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸੜਨ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਦਵਾਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ (Explanation) |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਮਧੁਰ (ਮੀਠਾ) - ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਸਨਿਗਧ (ਤੇਲ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਮੰਦ (ਹਲਕਾ) - ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਸ਼ੀਤ (ਠੰਢਾ) - ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਧੁਰ (ਮੀਠਾ) - ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਕ੍ਰਿਆ (Dosha Karma) | ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਫ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। |
ਜੀਵੰਤੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੀਵੰਤੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਬਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਤਣਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਂਜ ਕੇ ਪੀਣਾ ਆਮ ਆਦਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਥਕਾਵਟ ਭਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਦੁੱਧ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜੀਵੰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
3-5 ਗ੍ਰਾਮ ਜੀਵੰਤੀ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਹਲਕੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਉਬਾਲੋ। ਇਸਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਗਰਮ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਮੀ ਦੂਰ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਜੀਵੰਤੀ ਕੋਈ ਵਜ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜੀਵੰਤੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਬੱਚੇ ਜੀਵੰਤੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਬੱਚੇ ਜੀਵੰਤੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਦੁੱਧ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਵੰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ?
3-5 ਗ੍ਰਾਮ ਜੀਵੰਤੀ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਮੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਹੈ।
ਕੀ ਜੀਵੰਤੀ ਭਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜੀਵੰਤੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਕੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜੀਵੰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਬੱਚੇ ਜੀਵੰਤੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤਾਲਮੂਲੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਜਨਮ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜ
ਤਾਲਮੂਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਕਾਯਕਲਪ' ਜੜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਿਲ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਹੱਡੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਾ
ਤਿਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੀਜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਸਾਇਣ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਪਾਣ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਚਾਰ
ਸਤਪਾਣ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ, ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਗੁਣ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਭਰਦੇ ਹਨ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੁਸੁੰਭ ਤੇਲ: ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਕਬਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਅਸਰਦਾਰ ਉਪਾਅ
ਕੁਸੁੰਭ ਤੇਲ ਇੱਕ ਗਰਮ ਤੇਲ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਵਟੀ: ਮੂਤਰ ਸਿਹਤ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਚਾਪਾਚਲ ਲਈ ਲਾਭ
ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਵਟੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਆਯੁਰਵੇਦਕ ਗੋਲੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਲਾਜੀਤ ਅਤੇ ਗੁਗਗੁਲ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਤਰ ਮਾਰਗ ਦੇ ਰੋਗਾਂ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਧੀਮੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਭੂਮੀਅਮਾਲਾਕੀ (ਭੂਮੀਅਮਾਲਾਕੀ): ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਹੱਲ
ਭੂਮੀਅਮਾਲਾਕੀ (Phyllanthus niruri) ਲੀਵਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ 'ਸ਼ੀਤ ਵੀਰਯ' (ਠੰਢਾ ਗੁਣ) ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ