
ਜੀਵੰਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਉਪਾਅ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਜੀਵੰਤੀ (Jivanti) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਜੀਵੰਤੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੌੜੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਪੀਣਾ ਹੋਵੇ। ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੁੱਕੇ ਤਣੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਊਰਜਾ ਲਈ ਚਬਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸਾਇਣ (ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਜਸ (ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਊਰਜਾ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ: ਜੀਵੰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਘੱਟ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸੁਆਦ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਦ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ।
ਜੀਵੰਤੀ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਜੀਵੰਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ (ਮਧੁਰ ਰਸ) ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ (ਸ਼ੀਤ ਵੀਰਯ) ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਲਨ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਔਖਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਵਰਣ (Description) |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਸਨਿਗਧ (ਤੇਲ ਵਰਗਾ/ਨਰਮ), ਗੁਰੁ (ਭਾਰੀ) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਸ਼ੀਤ (ਠੰਡਾ) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) |
| ਦੋਸ਼ ਕ੍ਰਿਆ (Dosha Effect) | ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |
ਇਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਵਿਪਾਕ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਊਰਜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵੰਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਗ੍ਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ), ਕਥਾ (ਕੱਢ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸੁੱਕੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲ ਕੇ ਛਾਣ ਲਓ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਗਾੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀ:
ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਜੀਵੰਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਜੀਵੰਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ (ਲੈਕਟੇਸ਼ਨ) ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇਣ (ਰਸਾਇਣ) ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵੰਤੀ ਨੂੰ ਘਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤੁਸੀਂ ਜੀਵੰਤੀ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਦੀ ਆਧਾ ਚਮਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਜੀਵੰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵੰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ।
ਜੀਵੰਤੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਜੀਵੰਤੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਹੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ