ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ: ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਅਤੇ ਅਲਸਰ ਲਈ ਅਸਰਦਾਰ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ (Jatyadi Ghrita) ਜ਼ਸਮੀਨ (Jasmine) ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਔਸ਼ਧੀ ਘਿਉ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ, ਕਟੇ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਘਾਵਾਂ (Non-healing wounds) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਖਮ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਵੀਂ ਚਮੜੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ (Sheeta Virya) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੜਵਾ (Tikta) ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ (Kashaya) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਰਾਤਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਵ੍ਰਣ ਰੋਪਣ' (ਘਾਵ ਭਰਨ ਵਾਲਾ) ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਕੜਵਾ ਸਵਾਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ (Raktashodhak), ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਸੈਲਾਪਣ ਜ਼ਖਮ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਦਵਾਈ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹੈ ਜੋ ਊਤਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ
ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦੇ ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਖਮਾਂ ਲਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਤਿਕਤ (ਕੜਵਾ), ਕਸ਼ਾਯ (ਕਸੈਲਾ) | ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਭਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਸ੍ਨਿਗਧ (ਚਿਕਨਾ) | ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਨਰਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰ্য** (ਤਾਸੀਰ) | ਸ਼ੀਤ (ਠੰਡਾ) | ਜ਼ਖਮ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ** (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੂ (ਤੇਜ਼) | ਊਤਕਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ (Repair) ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ** | ਪਿੱਤ-ਕਫ ਸ਼ਾਮਕ | ਸੰਕਰਮਣ ਅਤੇ ਪੀਪ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ ਕੀ ਹਨ?
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਸਦੀ 'ਵ੍ਰਣ ਰੋਪਣ' (ਘਾਵ ਭਰਨ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਲੇਪ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਸੂੜ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਮਲ੍ਹਾਸੇ (Piles), ਅਤੇ ਗੁਦਾ ਦੀ ਦਰਾਰਾਂ (Fissures) ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਖਮ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਪਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ (Raktashodhak) ਜ਼ਖਮ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ (External Application) ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਰੁਈ ਦੀ ਵੱਟੀ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਹਲਕਾ ਗੁਨਗੁਨਾ ਕਰਕੇ ਜ਼ਖਮ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵੈਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ (ਜਿਵੇਂ ਗੈਸ, ਕਬਜ਼ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ) ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਦ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਠੰਡੀ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ, ਕਟੇ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਲਸਰ ਨੂੰ ਭਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਜ਼ਖਮ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ 1/2 ਚਮਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੈਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਜਾਤਯਾਦੀ ਘਿਉ ਦੀ ਕੋਈ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਹੈ?
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਠੰਡੀ ਤਾਸੀਰ ਕਾਰਨ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ (ਗੈਸ, ਸੁੱਕਾਪਣ) ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਾਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ