ਜਾਤੀਫਲਾ (ਜਾਫ਼ਰੀ): ਸੌਣ, ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਜਾਤੀਫਲਾ (ਜਾਫ਼ਰੀ) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਜਾਤੀਫਲਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਫ਼ਰੀ ਜਾਂ ਮਸਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ, ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਅਸਰਦਾਰ ਮਸਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕੌਫੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਗੜਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਤੀਫਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
"ਜਾਤੀਫਲਾ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਤੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੌੜਾ (Tikta) ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Katu) ਸੁਆਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੈਸ ਅਤੇ ਬਲੋਕੇਜ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਬਰਤਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੁਟਕੀ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤੀਫਲਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਜਾਤੀਫਲਾ ਦੇ ਗੁਣ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਇਸਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ:
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Tikta & Katu) | ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Guru & Teekshna) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਠੰਢੇ ਹੱਥ-ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਅਸਰ | ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ। |
"ਜਾਤੀਫਲਾ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਇੰਨੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਚਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।"
ਜਾਤੀਫਲਾ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਕੀ ਹੈ?
ਜਾਤੀਫਲਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1/8 ਚਮਚ (ਲਗਭਗ 1-2 ਗ੍ਰਾਮ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (FAQ)
ਜਾਤੀਫਲਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਕੀ ਹੈ?
ਜਾਤੀਫਲਾ ਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਾ ਕੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ (ਚੁਟਕੀ) ਹੀ ਵਰਤੋ।
ਕੀ ਜਾਤੀਫਲਾ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਸਭ ਕੋਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤੀਫਲਾ ਪਾਚਨ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (Agni) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਜਲਦੀ ਹਜ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਸ ਜਾਂ ਕਬਜ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਗ੍ਰਾਹੀ (absorbent) ਹੈ ਜੋ ਪੇਟ ਨੂੰ ਸੁਕੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਜਾਤੀਫਲਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਜਾਤੀਫਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ, ਚਿੰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤੀਫਲਾ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜਾਤੀਫਲਾ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/8 ਚਮਚ) ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕੱਢੇ ਜਾਂ ਗੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤੀਫਲਾ ਦੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹਨ?
ਜੇਕਰ ਜਾਤੀਫਲਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਜਾਤੀਫਲਾ ਨੀਂਦ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜਾਤੀਫਲਾ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ