ਇਸਬਗੋਲਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਹੱਲ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਇਸਬਗੋਲਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਇਸਬਗੋਲਾ (Psyllium Husk) ਕਬਜ਼ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਸਾਇਣ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਕੇ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਂਤਾਂ ਦੀ ਸੁੱਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕੇ।
ਇਸਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਪਤਲੇ ਖੋਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਜੈੱਲ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੈੱਲ ਆਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਲ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਸਨਿਗਧ' (ਚਿਕਣਾ) ਅਤੇ 'ਗੁਰੂ' (ਭਾਰੀ) ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: "ਇਸਬਗੋਲਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੇਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਂਤਾਂ ਦੀ ਨਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।"
ਇਸਬਗੋਲਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਇਸਬਗੋਲਾ ਦੇ ਗੁਣ ਇਸਦੇ 'ਰਸ' (ਸਵਾਦ), 'ਗੁਣ', 'ਵੀਰਯ' (ਸ਼ਕਤੀ) ਅਤੇ 'ਵਿਪਾਕ' (ਪਾਚਨ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਿਠਾਸ ਵਾਲਾ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਜਾਂ ਪਿੱਤ ਵਧਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸਬਗੋਲਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
| ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ | ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | ਸਨਿਗਧ (ਚਿਕਣਾ) ਅਤੇ ਗੁਰੂ (ਭਾਰੀ) | ਸੁੱਕਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਊਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |
| ਵੀਰਯ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਸ਼ੀਤ (ਠੰਢਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜਲਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਾਚਨ ਬਾਅਦ) | ਮਿੱਠਾ | ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਕੱਫ਼ (Kapha) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ |
ਇਸਬਗੋਲਾ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਕੀ ਹੈ?
ਇਸਬਗੋਲਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ (ਅੱਧਾ ਚਮਚ) ਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਧੀरे-ਧੀਰੇ ਵਧਾਓ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਅਸਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਇਸਬਗੋਲਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਬਗੋਲਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਚ (1/2 - 1 tsp) ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਓ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਨਾ ਪੈਣ।
ਕੀ ਇਸਬਗੋਲਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਇਸਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਰੇਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।
ਕੀ ਇਸਬਗੋਲਾ ਪਿੱਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਇਸਬਗੋਲਾ ਪਿੱਤ (Pitta) ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਸ਼ੀਤ' (ਠੰਢੀ) ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਅਮਲੀਪਣ (Acidity) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਇਸਬਗੋਲਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਇਸਬਗੋਲਾ ਦੀ ਆਮ ਖੁਰਾਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਚ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਓ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਫੁੱਲ ਸਕੇ।
ਕੀ ਇਸਬਗੋਲਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਰੇਸ਼ਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਤਰਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।
ਇਸਬਗੋਲਾ ਪਿੱਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਇਸਬਗੋਲਾ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਠੰਢੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਅਮਲੀਪਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਬਗੋਲਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?
ਇਸਨੂੰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣਾ ਵਧੀਆ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ