ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ: ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਖੂਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਤਰੀਕਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਐਂਟੀ-ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਤੇਲ ਹੈ ਜੋ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਖੂਨ ਆਉਣ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮੂੰਹ ਧੋਣ (ਗੰਧੂਸ਼) ਜਾਂ ਤੇਲ ਖਿੱਚਣ (Oil Pulling) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਨਿੰਬ, ਆਮਲਾ ਅਤੇ ਤਿਕਟੂ (ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ) ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਸੂੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ: "ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤੇਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੂੰਹ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਲ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ (ਉਸ਼ਣ ਵਿਰਿਆ) ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੱਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਤ (ਗਰਮੀ) ਦੋਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜਾਂ ਸੋਜ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਦੇ ਗੁਣ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਸਕੋ ਕਿ ਇਹ ਤੇਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕੱਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਢਿੱਲਾਪਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
| ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (ਧਰਮ) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕੌੜਾ (ਤਿਕਟ) ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ (ਕਸ਼ਯ) - ਇਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। |
| ਗੁਣ (ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ) | ਲਗਪਗ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ - ਇਹ ਮਸੂੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਰਿਆ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) - ਇਹ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) - ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਕਰਮ | ਕੱਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਇਸ ਤੇਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਤੋਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚਮਚ ਤੇਲ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ 10-15 ਮਿੰਟ ਲਈ ਘੁਮਾਓ (ਖਿੱਚੋ) ਪਰ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਨਿਗਲੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਖੂਨ ਆਉਣ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ (Dantya ਅਤੇ Krimighna) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਖਿੱਚਣ (Oil Pulling) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁਲ੍ਹਾੜੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਨਾ ਨਿਗਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ (ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼) ਜਾਂ ਘਾਵ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਖੂਨ ਆਉਣ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਰਿਮੇਦਾਦੀ ਤਿਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਖਿੱਚਣ (Oil Pulling) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁਲ੍ਹਾੜੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਨਾ ਨਿਗਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ (ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼) ਜਾਂ ਘਾਵ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਗੈਰਿਕਾ (ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ): ਖੂਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਫਾਇਦੇ
ਗੈਰਿਕਾ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਖਣਿਜ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ (ਪਿੱਤ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਾਕੋਲੀ ਦੇ ਲਾਭ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਠੰਢਕ ਟੌਨਿਕ
ਕਾਕੋਲੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਠੰਢੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇਪਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰੀਨ ਇਲਾਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੁਮਾਰੀ (ਏਲੋਵੇਰਾ) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਚਮੜੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਲਿਵਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਕੁਮਾਰੀ (ਏਲੋਵੇਰਾ) ਸਿਰਫ਼ ਸੜਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲਿਵਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਇਸਦੀ ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਿਪਲੀ (Pippali) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ
ਪਿਪਲੀ (Piper longum) ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਨਾਲੋਂ ਹਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਕਰਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਾਰਿਜਾਤ (ਰਾਤਰਾਣੀ): ਗਠੀਆ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਆਧਾਰ
ਪਾਰਿਜਾਤ ਜਾਂ ਰਾਤਰਾਣੀ ਗਠੀਆ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੁ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਾਗਦੰਤੀ ਦੇ ਲਾਭ: ਤਵਚਾ ਦੇ ਘਾਵ ਅਤੇ ਸੜਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਨਾਗਦੰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਘਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਲਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ