ਗਜਰ (Grinjana): ਆਂਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ

ਗਜਰ (Grinjana) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਗਜਰ ਜਿਸਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ 'ਗ੍ਰਿੰਜਨ' (Grinjana) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਂਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮਾਹਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਗਜਰ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀठा ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੌੜਾਪਣ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ Vata ਅਤੇ Kapha ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ (Pitta) ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੁ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਜਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਦਵਾਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਜਰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਊਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਜਰ ਦਾ ਮੀठा ਸੁਆਦ ਸਿੱਧਾ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਜਰ (Grinjana) ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹਨ?

ਗਜਰ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਸਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਜਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ 'ਗੁਰੂ' (ਭਾਰੀ) ਅਤੇ 'ਤੀਖਣ' (ਤੇਜ਼) ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਗਜਰ (Grinjana) ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਖਪਤ ਕਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?

ਗਜਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਪੂਰੇ ਫਾਇਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਸਨੂੰ ਕੱਚਾ, ਉਬਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਸੂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਚਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਜਰ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਗਰਮ ਮਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਜਾਂ ਜੀਰੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਪਾਚਨ ਅਸਰ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਜਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਂਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਜਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੈਰੋਟੀਨੋਇਡਸ ਆਂਖਾਂ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ (ਗਰਮੀ) ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਜਰ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।