ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ: ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਡਿਟੌਕਸ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਜੋ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਕਲੀਨ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ (Gorakhmundi) ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ (Solanum xanthocarpum) ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਉਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੇ ਕੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ (Ama) ਕੱਢਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਡਿਟੌਕਸ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੱਪਾ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਇਹ ਜੋੜੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਇਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਾਫ਼ੀ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਬਰਾਬਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਆਪਣੀ ਗਰਮ ਤਿੱਖੀ ਤਾਸੀਰ ਨਾਲ ਕੱਪਾ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ (ਅਧਿਆਏ 24) ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਸ਼ਨ ਵਿਰਿਆ ਕੱਪਾ ਦੀ ਭਾਰੀਪਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਠੰਢੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
| ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ | ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਤਿੱਖਾ-ਕਟੁ (Tikta-Katu) | ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਜੋੜੀ: ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਤਿੱਖਾ |
| ਗੁਣ (ਗੁਣਵੱਤਾ) | ਲਘੂ-ਰੂਖਾ (Laghu-Ruksha) | ਹਲਕਾਪਣ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾਪਣ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਘੋਲਣ ਲਈ ਡੂੰਘੇ ਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਰਿਆ (ਊਰਜਾ) | ਉਸ਼ਨ (ਗਰਮ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਪਾਕ (ਹਜ਼ਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੌਕਸਿਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ |
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਜਨਰਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਦਾ ਖਾਸ ਜੋਖਮ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਝਾੜਾਂ (Autumn) ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਦਰਕ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਦੇ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲਾਓ।
ਦਾਦੀ-ਨਾਨੀ ਦੀਆਂ ਛੁਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਧੀਆਂ
ਦਾਦੀਆਂ-ਨਾਨੀਆਂ ਇਸਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਗੁਲਾਬ ਜਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਟਰੈਚ ਮਾਰਕਸ 'ਤੇ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਤਿੱਖਾਪਨ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂਤਰਲ (ਪੇਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ) ਅਤੇ ਰਕਤਸ਼ੋਧਕ (ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਪਾ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕਛਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ (1-2 ਦਿਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂਤਰਲ (ਪੇਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ) ਅਤੇ ਰਕਤਸ਼ੋਧਕ (ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਪਾ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕਛਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ) ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ (1-2 ਦਿਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਗੋਰਖਮੁੰਦੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ